TBS-bijstand

Wat is een tbs-maatregel?

Tbs staat voor terbeschikkingstelling. De rechter legt deze maatregel op naast of in plaats van een straf, als er sprake is van een psychische stoornis of een gebrekkige ontwikkeling die invloed had op het misdrijf. Het doel van tbs is tweeledig: u krijgt behandeling en de samenleving wordt beschermd.

Een tbs-maatregel duurt in beginsel twee jaar, maar kan steeds worden verlengd. De behandeling vindt plaats in een tbs-kliniek. Officiële informatie over de tbs vindt u op dji.nl/justitiabelen.

Verlenging van de tbs

Voor het einde van elke termijn beoordeelt de rechter of de tbs wordt verlengd, meestal met een of twee jaar. Daarvoor is een zitting bij de rechtbank. De kliniek adviseert, het openbaar ministerie doet een verzoek en u wordt als betrokkene gehoord.

Bij zo'n verlengingszitting is veel winst te behalen. Van belang is onder meer:

• of het advies van de kliniek wel klopt met uw werkelijke behandelvoortgang;
• of er wel sprake is van een gevaarlijke situatie die verlenging rechtvaardigt;
• of er minder vergaande mogelijkheden zijn, zoals verlof, overplaatsing naar een lichtere setting of een voorwaardelijke beëindiging;
• of de stukken in uw dossier actueel en volledig zijn.

U heeft recht op rechtsbijstand bij de verlengingszitting. Een advocaat kan het dossier bestuderen, onjuistheden aanvechten en alternatieven bepleiten.

Behandeling en fasen

De behandeling in een tbs-kliniek verloopt in fasen, met geleidelijk meer vrijheid. Wanneer u verder komt in de behandeling, gaat dat gepaard met beslissingen over bijvoorbeeld begeleiding, activiteiten buiten de kliniek en verlof. Die beslissingen worden genomen door de kliniek of namens de minister — en ook daartegen kunt u in veel gevallen opkomen.

Soms loopt de behandeling vast: de kliniek stelt dat de behandeling niet werkt, of er is discussie over de diagnose of het behandelaanbod. Ook dan zijn er mogelijkheden, zoals een advies van de Raad van Advies voor de Forensische Zorg (RAFZ) of een overplaatsingsprocedure.

Verlof tijdens de tbs

In latere fasen van de tbs zijn verschillende vormen van verlof mogelijk, zoals begeleid verlof, onbegeleid verlof en transmuraal verlof. Verlof is een belangrijke opstap naar beëindiging: hoe de verloven verlopen, weegt zwaar mee in latere beslissingen.

Wordt verlof geweigerd, uitgesteld of ingetrokken, dan is het belangrijk om snel te handelen. Vaak staan er korte bezwaartermijnen op de beslissing en kan de rechter worden gevraagd de beslissing te toetsen.

Beëindiging van de tbs

De tbs eindigt als de rechter besluit dat de maatregel niet langer nodig is. Dat kan onvoorwaardelijk, maar vaak gaat beëindiging gepaard met voorwaarden, zoals behandelverplichtingen, een meldplicht of een contactverbod. Ook is een vorm van nazorg of reclasseringstoezicht gebruikelijk.

De weg naar beëindiging loopt vrijwel altijd via verlof en een goed onderbouwde toekomstvisie: waar woont u, welke zorg is er geregeld en hoe wordt terugval voorkomen? Hoe beter dat plan is uitgewerkt, hoe groter de kans op een succesvolle afbouw.

Wat doet een advocaat bij tbs?

Een advocaat kan u bijstaan in elke fase van de maatregel:

• verlengingszittingen bij de rechtbank, inclusief bestudering van het complete dossier;
• bezwaar en beroep tegen beslissingen over verlof, behandeling en voorwaarden;
• procedures over beëindiging van de maatregel en de voorwaarden daarbij;
• overplaatsingsprocedures en bemiddeling bij vastgelopen behandeling;
• beklagzaken binnen de kliniek, zoals over dagindeling, bezoek of sancties.

Deze pagina is geschreven vanuit de expertise van Mr. S.P.C. (Stan) Broekmans, gespecialiseerd in detentierecht bij Hameleers Antonides Advocaten. Heeft u een vraag over uw eigen situatie? Neem dan contact op; een eerste inschatting kost u niets.