Kennisbank
Goederen
Welke spullen mag u in detentie hebben, wie is verantwoordelijk bij schade of vermissing en wanneer kunt u daarover klagen?
Uw persoonlijke spullen mogen niet zomaar allemaal mee naar een gevangenis, jeugdinrichting of tbs-kliniek. De regels verschillen per sector en inrichting. Ook bij opslag, overplaatsing, schade en vermissing is van belang wie voor uw spullen verantwoordelijk is.
Goederen binnenbrengen: ook regels voor bezoekers
Spullen kunnen bij binnenkomst worden meegenomen, maar ook tijdens het verblijf via familie of bekenden worden ingevoerd of uitgevoerd. Controleer vooraf de huisregels en de lijst met verboden voorwerpen van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).
Het binnenbrengen van verboden goederen kan strafbaar zijn. Artikel 429a Wetboek van Strafrecht noemt als maximum zes maanden hechtenis of een geldboete van de derde categorie. Het gaat bijvoorbeeld om verboden drugs, wapens, geld, explosieven, alcohol, informatiedragers en communicatiemiddelen.
Toestemming voor een voorwerp geeft geen blijvend recht om dat overal te houden. Bij overplaatsing kan opnieuw toestemming nodig zijn. Binnen dezelfde inrichting mag verleende toestemming alleen op de toepasselijke wettelijke gronden worden ingetrokken of beperkt.
Gevangeniswezen
Welke spullen mogen op cel?
Artikel 45 Penitentiaire beginselenwet (Pbw) regelt het bezit van voorwerpen. Orde, veiligheid en de aansprakelijkheid van de directeur zijn bepalend. Ook aantallen, omvang, hoge waarde en gezondheidsrisico’s kunnen reden zijn om spullen te beperken.
Er zijn drie categorieën:
- Verboden voorwerpen: bijvoorbeeld drugs, wapens, geld en USB-sticks. Informatiedragers en communicatiemiddelen, waaronder computers en laptops, zijn sinds 2019 verboden. De directeur kan ontheffing geven, bijvoorbeeld voor onderwijs.
- Toegestane voorwerpen: onder meer kleding, schoenen en persoonlijke zaken. De huisregels kunnen aantallen en gebruiksvoorwaarden vastleggen. De verplichting deze zaken in beginsel toe te staan geldt niet onverkort bij een bijzondere bestemming of een meerpersoonsverblijfsruimte.
- Overige voorwerpen: daarvoor kunt u toestemming vragen. De directeur moet uw verzoek zorgvuldig beoordelen.
De Extra Beveiligde Inrichting in Vught heeft eigen modelhuisregels. Voor post geldt artikel 36 Pbw; voor voeding, kleding en schoenen artikel 44 Pbw.
Een toegestaan soort voorwerp kan toch worden geweigerd. Zo mocht een trui met metalen plaatjes worden geweerd omdat deze telkens het detectiealarm activeerde. Bij een Gamecube vond de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) de uitleg juist onvoldoende: de directeur moest verklaren waarom het apparaat daar onveilig was, terwijl andere inrichtingen het toelieten. De gedetineerde kreeg € 20 tegemoetkoming.
Geld en boodschappen
Volgens artikel 46 Pbw is contant geld verboden, tenzij de huisregels anders bepalen. U beschikt dan over een rekening-courant: een interne rekening bij de inrichting. Het maximumsaldo is € 500; rood staan mag niet.
Bij een overboeking moeten achternaam, voorletters en registratienummer worden vermeld. Zonder deze gegevens gaat het geld terug. Overmaken naar een andere gedetineerde is verboden. Aangetroffen buitenlandse valuta worden bewaard tot vertrek; euro’s worden bijgeboekt voor zover het maximumsaldo dat toelaat. Bij ontslag wordt maximaal € 500 contant meegegeven. Overboeking naar een eigen bankrekening is ook mogelijk, afhankelijk van de inrichting.
Een externe overboeking vanaf een geblokkeerde rekening vergt een concrete beoordeling. In KC2024/009 was een weigering onvoldoende onderbouwd. De gedetineerde moest bedrag, ontvanger en doel aangeven; de directeur moest relevante omstandigheden en eventuele aanwijzingen voor voortgezet crimineel handelen afwegen.
Wekelijks kunt u maximaal € 100 aan boodschappen bestellen. Bij overplaatsing kunnen betaalde droogwaren worden geretourneerd, met terugbetaling. Betaalde verswaren worden vergoed als een acute situatie correctie onmogelijk maakt. Hieronder vallen overplaatsing, onmiddellijke invrijheidstelling, schorsing, opname in het Pieter Baan Centrum en ziekenhuisopname. Regulier re-integratieverlof en de normale einddatum vallen er niet onder. De verswaren worden bij vergoeding eigendom van de inrichting.
Post en pakketten
Gewone post mag op bijgevoegde voorwerpen worden gecontroleerd, ook zonder uw aanwezigheid. Toezicht op de inhoud wordt vooraf aangekondigd. Weigering kan noodzakelijk zijn vanwege orde, veiligheid, strafbare feiten of bescherming van slachtoffers en andere betrokkenen.
Post van beschermde contacten, zoals uw advocaat, valt onder artikel 37 Pbw. De inhoud mag niet worden gecontroleerd; onderzoek naar bijgevoegde voorwerpen gebeurt in uw aanwezigheid. Dit geldt ook voor zulke enveloppen die al geopend op cel liggen.
Bestellingen bij postorderbedrijven en uitgeverijen zijn niet toegestaan, behalve abonnementen op kranten en tijdschriften. Retourkosten zijn voor u. Veganistische pillen, zaden en poeders mochten worden geweigerd omdat controle op verboden goederen onvoldoende mogelijk was. Wie onvoldoende geld heeft en geen arbeidsinkomsten kan krijgen, ontvangt op verzoek wekelijks één postzegel voor een brief.
Justitiële jeugdinrichtingen
Bezittingen op de kamer
Artikel 50 Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (Bjj) onderscheidt eveneens verboden, toegestane en overige voorwerpen. Naast orde, veiligheid en aansprakelijkheid tellen de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling en het verblijfs- of behandelplan mee.
Kleding, schoenen en persoonlijke zaken zijn in beginsel toegestaan, eventueel onder voorwaarden. Een T-shirt met de opdruk ‘Satudarah support club’ mocht vanwege het pedagogische klimaat en behandelinhoudelijke overwegingen worden afgenomen. Een Playstation 3 mocht worden geweerd vanwege de mogelijkheid van ongecontroleerd contact.
Ruilen, uitlenen of op een andere manier overdragen van persoonlijke bezittingen is verboden. Voorwaarden mogen bijvoorbeeld geluidsoverlast of overbelasting van het elektriciteitsnet voorkomen. Ook hier geldt het verbod op informatiedragers en communicatiemiddelen, met een mogelijkheid tot ontheffing.
Niet-toegestane spullen kunnen met ontvangstbewijs worden bewaard of naar ouders, voogd, stiefouder of pleegouders worden gestuurd. Vernietiging kan met toestemming van de jeugdige. Kosten kunnen worden doorberekend. Overdracht aan een opsporingsambtenaar is mogelijk voor het voorkomen of onderzoeken van strafbare feiten.
Geld en post
Artikel 51 Bjj verbiedt contant geld, tenzij de huisregels anders bepalen. De Regeling zakgeld jeugdigen noemt € 1,26 per dag, met jaarlijkse aanpassing per 1 januari. Uitbetaling gebeurt ten minste maandelijks op de interne rekening. De directeur kan een deel bewaren; bij overplaatsing gaat bewaard zakgeld naar de nieuwe inrichting. Maximaal het zakgeld van zeven dagen kan worden gebruikt voor vergoeding van door een onrechtmatige daad veroorzaakte schade.
Het maximumsaldo is € 500. Voor stortingen zijn achternaam, voorletters en registratienummer nodig. Overmaken naar een andere jeugdige mag niet.
Artikel 41 Bjj regelt post. Controle kan ook samenhangen met ontwikkeling en het perspectiefplan. Beschermde contacten staan in artikel 42 Bjj. Hun post mag niet inhoudelijk worden gecontroleerd; onderzoek naar bijgevoegde spullen gebeurt bij de jeugdige, ook tijdens kamerinspecties. Uitgaande beschermde post wordt open, voldoende gefrankeerd en met naam en groepsnaam aangeboden.
Schade
Artikel 82 Reglement justitiële jeugdinrichtingen beperkt aansprakelijkheid tot € 500 per voorwerp, inclusief gevolgschade, behalve bij opzet of bewuste roekeloosheid. Dat is dus geen gezamenlijk maximum voor alle vermiste spullen.
Bij een kamerinspectie werd een religieuze ketting opengescheurd. Omdat medewerkers onvoldoende zorgvuldig hadden gehandeld, werd de directeur aansprakelijk gehouden. De huisregels mochten die aansprakelijkheid niet volledig uitsluiten.
Tbs-klinieken
Bezit en toestemming
Artikel 44 Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden (Bvt) regelt welke spullen een verpleegde mag houden. Daarbij wegen ook bescherming van de maatschappij en veiligheid van anderen mee. Bewoners hebben ruimte om hun kamer zelf in te richten, maar huisregels kunnen grenzen stellen.
De modelhuisregels noemen verboden goederen, waaronder drugs, wapens, geld en informatiedragers. Het hoofd kan ontheffing verlenen. Voor het binnenbrengen van post, lectuur, medicatie en huisdieren is toestemming nodig. Voor overige voorwerpen kan een verzoek worden ingediend.
Een weigering moet voldoende worden onderbouwd. Digitale speakers mochten niet zonder passende reden worden geweerd toen voldoende loopruimte overbleef en vergelijkbare apparatuur bij anderen aanwezig was. Ook vier pakjes sigaretten rechtvaardigden zonder concrete aanwijzingen voor verboden handel geen ingreep wegens orde en veiligheid.
Geldbeheer
Volgens artikel 45 Bvt en artikel 40 Reglement verpleging ter beschikking gestelden (Rvt) beheert het hoofd het eigen geld, tenzij het verplegings- en behandelingsplan anders bepaalt. Daaronder vallen meegenomen geld, ontvangen bedragen en arbeidsinkomsten.
Voor de interne rekening geldt geen maximumsaldo. Zonder inkomen bestaat op grond van artikel 13 Rvt recht op zak- en kleedgeld, dat jaarlijks wordt aangepast. Huisregels kunnen voorzien in reserveringen voor schulden en verplicht sparen. Een opnameverzoek moet het bestedingsdoel concreet uitleggen. Een onvoldoende toegelicht verzoek om al het spaargeld op te nemen mocht worden afgewezen.
Post en aansprakelijkheid
Artikel 35 Bvt staat onderzoek naar bijgevoegde voorwerpen toe, zoveel mogelijk in aanwezigheid van de verpleegde. Inhoudelijk toezicht of weigering kan telkens voor maximaal vier weken, als wettelijke veiligheids-, gezondheids- of beschermingsbelangen dat noodzakelijk maken. Beschermde correspondentie valt onder artikel 36 Bvt en mag niet inhoudelijk worden gecontroleerd.
Alle toekomstige postpakketten van netwerkleden vooraf weigeren mocht niet: weigering vereiste eerst kennisneming van de inhoud (RSJ R-20/7674/TA).
De Bvt kent geen vast maximumbedrag voor aansprakelijkheid wegens schade aan bezittingen. Het hoofd kan verantwoordelijk zijn voor schade door personeel. Een eigenrisicoverklaring sluit aansprakelijkheid niet zonder meer uit.
Registratie, opslag en inspecties
Waardevolle spullen, ook ‘preciosa’ genoemd, worden bij opslag nauwkeurig beschreven. Bewoner en medewerker ondertekenen de registratie. Als de inrichting deze procedure niet volgt, komt vermissing voor haar rekening. Inventarislijsten van ingevoerde en uitgevoerde goederen helpen bij bewijsproblemen.
De inrichting hoeft niet alle spullen intern te bewaren. Opslag buiten de inrichting of verzending kan voor uw rekening komen. Voor achtergebleven goederen na ontslag, spoedoverplaatsing, onttrekking of overlijden geldt in het algemeen een bewaartermijn van ten minste zes maanden.
Inspecties zijn geregeld in artikel 34 Pbw, artikel 39 Bjj en artikel 29 Bvt. Bij schade moet u aannemelijk maken dat personeel deze heeft veroorzaakt. Tijdens afwezigheid hoort de cel of kamer in beginsel afgesloten te zijn. Niet afsluiten kan de inrichting verantwoordelijk maken voor vermissing. Toezicht bij vooraf geopende deuren kan echter voldoende zijn.
In het gevangeniswezen is aansprakelijkheid buiten opzet of roekeloosheid beperkt tot € 500 per voorwerp, inclusief gevolgschade. Schade moet onmiddellijk na ontdekking worden gemeld bij de aangewezen persoon of afdeling.
Goederen bij overplaatsing
Volgens artikel 10 Regeling vervoer van justitiabelen gaat per persoon maximaal één gesloten bagagedoos en/of preciosazak mee. Dieren worden niet vervoerd. De transportgeleider beheert de bagage; deze blijft gesloten. Extra vracht gaat op aanvraag via de Dienst Vervoer en Ondersteuning (DV&O).
De verzendende inrichting verzorgt verpakking en vrachtbrief. De chauffeur tekent voor het aantal dozen, niet voor hun inhoud. Open of niet-dichtgeplakte dozen worden geweigerd. Een onvolledige zending gaat terug; gedeeltelijke aflevering is niet toegestaan.
De verzendende inrichting is in beginsel verantwoordelijk totdat de ontvangende inrichting voor ontvangst tekent. Dien uw schadeclaim bij de verantwoordelijke inrichting in. Ook als DV&O de schade veroorzaakte, handelt de inrichting de claim af; u hoeft DV&O niet zelf aan te spreken.
Klagen over goederen
Beklag is een klacht bij de beklagcommissie over een persoonlijke beslissing. Tegen een algemene verbodsregel staat in beginsel geen beklag open. Algemene regels mogen echter niet botsen met hogere regelgeving.
Wordt een in beginsel toegestaan voorwerp geweigerd, of staat het op geen enkele lijst, dan kan de commissie de belangenafweging beoordelen.
Bij schade of vermissing in het gevangeniswezen moet u volgens de RSJ-lijn sinds september 2023 eerst de directeur of het afdelingshoofd om een oplossing vragen. Bent u het oneens met die beslissing, dan kunt u beklag indienen.
Een toegekend geldbedrag is doorgaans een tegemoetkoming voor ongemak, niet automatisch volledige schadevergoeding. Eenvoudig vast te stellen schade kan meewegen. Voor schadevergoeding kunt u de directie of de civiele rechter benaderen.
Wat betekent dit voor u?
- Controleer vóór aanschaf of bezoek welke goederen zijn toegestaan.
- Vraag toestemming voordat u een niet-vermeld voorwerp laat meenemen.
- Bewaar ontvangstbewijzen, inventarislijsten en aankoopnota’s.
- Controleer bij overplaatsing of alles aanwezig en onbeschadigd is.
- Meld schade of vermissing direct en beschrijf wat ontbreekt, wanneer u dat ontdekte en welke bewijsstukken u heeft.
Let op
Deze pagina is geschreven vanuit de expertise van Mr. S.P.C. (Stan) Broekmans, gespecialiseerd in detentierecht bij Hameleers Antonides Advocaten. Heeft u een vraag over uw eigen situatie? Neem dan contact op; een eerste inschatting kost u niets.
Vragen over uw situatie?
Bel voor een gratis eerste inschatting of laat uw gegevens achter; u wordt zo snel mogelijk teruggebeld door een advocaat die gespecialiseerd is in detentierecht.