Arrestanten (DJI bünyesinde özel statüde tutulan kişiler)

Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) (Hollanda ceza infaz kurumları idaresi) bünyesindeki bir arrestant, yakalandıktan sonra polis nezarethanesinde tutulan kişiyle aynı statüde değildir. DJI bünyesinde bu terim, geçici olarak daha kısıtlı bir günlük programa tabi olan belirli mahpus gruplarını ifade eder. Bir arrestantenafdeling (arrestanten için ayrılmış cezaevi bölümü) içinde de haklarınız vardır. Bunlar arasında burada kalış sürenize ve nakil talebinizin değerlendirilmesine ilişkin haklar da bulunur.

Cezaevi sistemi: arrestantenafdeling nedir?

Arrestantenafdeling, resmî olarak Normaal Beveiligde Inrichting (NBI) (normal güvenlikli ceza infaz kurumu) içinde gemeenschapsregime (mahpusların birlikte bulunduğu infaz rejimi) uygulanan bir cezaevi bölümüdür. Asıl farklılık günlük programdadır: ilk sekiz hafta boyunca çalışma imkânı sunulmaz ve etkinlikler ile ziyaretler için haftada 28 saat ayrılır.

Karşılaştırmak gerekirse, normal bir cezaevi bölümündeki basisprogramma (temel program), haftada en az 42,5 saat etkinlik ve ziyaret içerir. Plusprogramma (genişletilmiş program) ise 59 saat sunar. Bu süreler Penitentiaire maatregel (Pm) (ceza infazına ilişkin düzenleme) madde 3, fıkra 2'de yer alır.

Arrestanten programı 1 Ocak 2014'ten beri uygulanmaktadır. Program, Lenteakkoord (Bahar Anlaşması) ve Masterplan DJI 2013–2018 (DJI 2013–2018 ana planı) kapsamında şekillendirilen bütçe kesintileri sonucunda ortaya çıktı. Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) (Ceza Hukukunun Uygulanması ve Gençlerin Korunması Kurulu), Şubat 2013'te çalışma imkânından yoksun bırakmanın o dönemdeki yasal çalışma hakkıyla çeliştiği uyarısında bulundu. Devlet sekreteri bu görüşe katılmadı ve programı kanun değişikliği yapmadan yürürlüğe koydu. Çalışmayla ilgili kurallar daha sonra değiştirildi.

Arrestantenafdelingen şu kurumlarda bulunur:

• DC Rotterdam (Rotterdam alıkoyma merkezi);
• DC Schiphol (Schiphol alıkoyma merkezi);
• PI Grave (Grave ceza infaz kurumu);
• PI Alphen aan den Rijn, locatie Eikenlaan (Alphen aan den Rijn ceza infaz kurumunun Eikenlaan yerleşkesi);
• PI Lelystad (Lelystad ceza infaz kurumu);
• Justitieel Complex Zeist (Zeist adli kompleksi).

DJI bünyesinde kimler arrestant sayılır?

Regeling selectie, plaatsing en overplaatsing van gedetineerden (Rspog) (mahpusların seçimi, yerleştirilmesi ve nakline ilişkin düzenleme) madde 1, bent m, beş kategori belirler. Bu liste sınırlıdır: dolayısıyla yakalanan herkes DJI-arrestant olarak değerlendirilemez.

Bu gruplardaki kişiler hakkında poliste yakalama kaydı bulunabilir. Bu kişiler özellikle aranabilir veya bir kontrol sırasında yakalanabilir. Polis nezarethanesinde kaldıktan sonra polis ya da Dienst Vervoer & Ondersteuning (nakil ve destek hizmeti) tarafından bir arrestanteninrichting (arrestanten için ayrılmış kurum) içine götürülürler.

1. İnfazdan kaçma

Bu kategori, gevangenisstraf (hapis cezası) veya voorlopige hechtenis (yargılama sürecindeki tutukluluk) infazından kaçan hükümlüleri kapsar. Burada söz konusu olan, karar henüz kesinleşmemiş olsa bile ilk derece mahkemesinde özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûm edilmiş kişilerdir. Huis van bewaring (tutukevi) içinde kalan kişiler bu kategoriye girmez.

Örneğin, Beperkt Beveiligde Afdeling (BBA) (düşük güvenlikli bölüm) içinde kalan ve izinden dönmeyen biri bu kapsamdadır.

ISD-maatregel (sürekli suç işleyenlere yönelik kuruma yerleştirme tedbiri) bir hapis cezası değildir. Inrichting voor Stelselmatige Daders (sürekli suç işleyenlere yönelik kurum) içine yerleştirilmesine kesin olarak karar verilen ve izin sırasında kaçan kişi bu nedenle bu kategoriye girmez. Bu kişi yakalandıktan sonra yine de bir arrestantenafdeling içine yerleştirilirse, en kısa sürede ISD tedbiri uygulanan kişilere yönelik bir kuruma nakledilmelidir.

2. Ertelenmiş hapis cezasının sonradan infaz edilmesi

Voorwaardelijke gevangenisstraf (şartlı olarak ertelenmiş hapis cezası) durumunda kişi, koşullara uyduğu sürece cezasını çekmek zorunda değildir. Suç işlememenin yanı sıra, örneğin belirli aralıklarla bildirimde bulunma veya tedavi görme yükümlülüğü de getirilebilir.

Koşullar ihlal edildiğinde officier van justitie (savcı), mahkemeden cezanın infaz edilmesini isteyebilir. Mahkeme bu talebi kabul ettiğinde hükümlü serbest durumdaysa, hakkında yakalama kaydı oluşturulabilir.

3. Para cezalarının veya hükmedilen tutarların ödenmemesi

Bu kategoride özgürlükten yoksun bırakmanın farklı türleri vardır. Vervangende hechtenis (ödenmeyen para cezası yerine uygulanan hapis) ile gijzeling (ödemeye zorlamak amacıyla uygulanan hapis) arasındaki fark önemlidir: gijzeling ödeme yapılması için baskı kurmayı amaçlar ve ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

• Strafrechtelijke geldboete (ceza hukuku kapsamında verilen para cezası): ödeme yapılmazsa ne kadar vervangende hechtenis uygulanacağını mahkeme belirler. Her € 25 için en fazla bir gün, toplamda ise en fazla bir yıl uygulanabilir. Bu süre tamamlandığında para cezasının artık ödenmesi gerekmez. Bu kural, Wetboek van Strafrecht (Sr) (Hollanda Ceza Kanunu) madde 24c, üçüncü fıkrada yer alır.
• Schadevergoedingsmaatregel (zararın karşılanmasına yönelik tazminat tedbiri): hükümlü devlete ödeme yapar; devlet de bu tutarı mağdura veya ölen mağdurun yakınına aktarır. Ödeme yapılmazsa gijzeling uygulanabilir: her € 25 için en fazla bir gün, toplamda ise en fazla bir yıl. Gijzeling süresi tamamen çekilmiş olsa bile borç devam eder. Bkz. Sr madde 36f, beşinci fıkra ve Wetboek van Strafvordering (Sv) (Hollanda Ceza Muhakemesi Kanunu) madde 6:4:20.
• Wet Mulder (trafik ihlallerinin idari yaptırımla ele alınmasına ilişkin kanun) kapsamındaki trafik cezaları: officier van justitie, kantonrechter (belirli türde davalara bakan hâkim) nezdinde gijzeling talep edebilir. Bunun süresi her ceza için en fazla bir haftadır. Ödeme yükümlülüğü devam eder. Gijzeling sırasında ödeme yapılırsa, Wet Mulder madde 28, dördüncü fıkra uyarınca kişi derhâl serbest bırakılmalıdır.
• Ontnemingsmaatregel (suçtan elde edilen kazancın geri alınması tedbiri): bu, suçlardan elde edilen kazancın devlete ödenmesini ifade eder. Mahkeme her € 25 için en fazla bir gün gijzeling belirler; toplam süre en fazla üç yıldır. Ödeme yapılmazsa officier van justitie mahkemeden bunun uygulanmasını isteyebilir. Ödeme yükümlülüğü devam eder; ödeme yapıldıktan sonra kişi derhâl serbest bırakılmalıdır. Bkz. Sr madde 36e ve Sv madde 6:6:25.

Rspog, ontnemingsmaatregel konusunda hâlâ yürürlükten kaldırılmış olan Sv madde 577c'ye atıfta bulunur. Bunun yerini Sv madde 6:6:25 almıştır.

4. Zelfmeldoproep sonrasında teslim olmama

Karar kesinleştiğinde cezaevinde olmayan bir hükümlüye zelfmeldbrief (cezasını çekmek üzere kendiliğinden teslim olması için gönderilen çağrı mektubu) gönderilebilir. Bu mektupta, özgürlüğü bağlayıcı cezayı çekmek için nereye ve ne zaman başvurması gerektiği yazılıdır.

Teslim olmayan kişi zelfmeldstatus (kendiliğinden teslim olma statüsü) hakkını kaybeder ve hakkında yakalama kaydı oluşturulur. Polis bundan sonra kişiyi aktif olarak arayabilir veya bir kontrol sırasında yakalayabilir.

5. Voorwaardelijke invrijheidstelling kararının geri alınması

Voorwaardelijke invrijheidstelling (v.i.) (koşullu salıverilme), kişinin hapis cezasının tamamını çekmeden önce belirli koşullarla serbest bırakılmasıdır. Koşullar ihlal edildiğinde salıverilme kararı ve koşulları geri alınabilir: bu durumda v.i. iptal edilir. Daha sonra yakalanan kişi arrestant olarak yerleştirilebilir.

Wet straffen en beschermen (Wet SenB) (cezalandırma ve koruma kanunu) 1 Temmuz 2021'de yürürlüğe girdiğinden beri, kararın tarihine bağlı olarak farklı kurallar uygulanır.

1 Temmuz 2021'den önceki kararlar: v.i., bir yıldan uzun, kesinleşmiş ve ertelenmemiş hapis cezaları için geçerlidir. Bir ile iki yıl arasındaki cezalarda kişi, bir yıl ve kalan ceza süresinin üçte birini çektikten sonra buna hak kazanabilir. İki yıl veya daha uzun cezalarda bu süre cezanın üçte ikisidir. Openbaar Ministerie (OM) (savcılık teşkilatı) koşulları belirler, ancak v.i. uygulamasının ertelenmesi, uygulanmaması veya geri alınması için mahkemeye başvurmalıdır.

1 Temmuz 2021 veya sonrasındaki kararlar: iki yıl veya daha uzun cezalarda üçte iki oranı esas alınmaya devam eder, ancak v.i. süresi en fazla iki yıldır. OM erteleme, v.i. vermeme ve geri alma kararlarını kendisi alabilir. Hükümlü bu kararlara karşı rechtbank (mahkeme) nezdinde bezwaar (itiraz) başvurusunda bulunabilir.

Geri alma kararından sonra, kalan cezanın tamamı veya bir bölümü yine de çekilmelidir. Serbest olan kişi hakkında yakalama kaydı oluşturulabilir.

Kısıtlı program ne kadar sürebilir?

Kısıtlı program uygulanan bir arrestantenafdeling içinde kalış süresi en fazla 56 gün, yani sekiz hafta olabilir. Cezaevinde kalış bundan sonra da devam edecekse, en geç 56. günde normal bir cezaevi bölümüne nakil yapılmalıdır. Süre daha erken sona ererse, kişi arrestantenafdeling içinden serbest bırakılır.

Arrestant olarak geçirilen dönemde, kişinin kendi arrondissement (yargı çevresi) içinde yerleştirilme hakkı yoktur. Ancak müdür, yaşadığınız bölgede kalmanız yönündeki olası menfaatinizi dikkate almalıdır. Bu kural Rspog madde 25, sekizinci fıkra ve RSJ'nin 12 Haziran 2019 tarihli, R-19/3137/GB sayılı kararından kaynaklanır. Normal bir cezaevi bölümüne nakilden sonra ise Rspog madde 25, yedinci ve sekizinci fıkralar uyarınca bölgesel yerleştirme hakkı geçerlidir.

Çalışma, gelir ve günlük uğraşlar

1 Temmuz 2021'den beri Penitentiaire beginselenwet (Pbw) (ceza infazının temel ilkelerine ilişkin kanun) madde 47, genel bir çalışma hakkı tanımamaktadır. Ancak müdürün çalışma imkânı sağlama yükümlülüğü vardır; burada esas olan her mahpusa çalışma imkânı sunulmasıdır. Çalışma talebi hakkında özenli bir değerlendirmeyle karar verilmelidir.

Regeling arbeid gedetineerden (Rag) (mahpusların çalışmasına ilişkin düzenleme) madde 1a istisnalar getirir: bu yükümlülük, cezaevinde kalışın ilk iki haftasında ve arrestanten için ilk sekiz haftasında geçerli değildir. Arrestant olarak geçirilen bu dönemde, ücret yerine ödenen ve wachtgeld (iş bekleme ödeneği) adı verilen ödemeye hak da yoktur. Bkz. Rag madde 5 ve madde 6.

RSJ, 1 Nisan 2021'de arrestanten için bu dönemde de çalışma veya başka anlamlı günlük uğraşlar sunulmasını tavsiye etti. Çalışmak günlük yaşamı düzene sokar; birçok arrestant ve infaz görevlisi çalışma imkânının bulunmamasını bir eksiklik olarak gördü. Bakan bu tavsiyeyi benimsemedi. İlk iki hafta için alışma sürecini, ilk görüşmeleri, değerlendirmeleri ve detentie- en re-integratieplan (infaz ve topluma yeniden uyum planı) hazırlanmasını gerekçe gösterdi. Ona göre arrestanten için daha uzun süre çalışma imkânı sunulmaması, kendiliğinden teslim olmayı teşvik etmeliydi. Kendiliğinden teslim olanlar doğrudan plusprogramma içine yerleştirilir.

Etkinlik saatlerinin sayısına ilişkin kararlar

2 Ocak 2023'te bir beklagcommissie (cezaevi şikâyetlerini inceleyen kurul), arrestanten programıyla ilgili bir şikâyeti haklı buldu (KC2023/009). Kurula göre Pm, en az 42,5 saat şartına istisna tanımıyordu. Kurul € 40 telafi ödemesine karar verdi.

Müdür beroep (kararın üst merci tarafından incelenmesi için başvuru) yoluna gitti ve 5 Haziran 2023'te RSJ tarafından haklı bulundu (23/31414/GA). RSJ, çalışma imkânı sunulmamasını üst hukuk kurallarına aykırı bulmadı. İncelenen 26,5 saatlik program fiilen Pm madde 3, fıkra 2'den sapıyordu; ancak RSJ'ye göre bu sapma haklı gerekçelere dayanıyordu. Bu karara göre, sunulmayan çalışmanın yerine başka etkinlikler konulması da gerekmiyordu.

Promotie ve nakil talepleri

Normalde mahpuslar, Rspog madde 1d, üçüncü fıkra uyarınca altı haftalık iyi davranıştan sonra promotie (daha geniş imkânlar sunan programa geçiş) için değerlendirilebilir. Ancak Wet SenB'den beri arrestanten, promoveren en degraderen (davranışa göre üst veya alt programa geçirme) politikasının dışında tutulmaktadır: Rspog madde 1e.

Bu nedenle arrestant olarak bir gedragsbeslissing (davranış değerlendirme kararı) alma hakkınız yoktur. Yine de bir promotiebesluit (üst programa geçiş kararı) verilebilir; böylece nakilden sonra doğrudan plusprogramma içine geçebilirsiniz. Böyle bir karar yoksa veya istenmeyen ya da kabul edilemez davranış nedeniyle bir karar verilmişse, basisprogramma içine yerleştirilirsiniz.

Ayrıca müdür aracılığıyla belirli bir kuruma veya bölüme nakil talebinde bulunabilirsiniz. Pbw madde 18, birinci fıkra arrestanten için de geçerlidir. Casemanager (dosyanızı ve infaz sürecinizi takip eden görevli), bu talebi müdür adına ele almalıdır.

Bu, penitentiair programma (pp) (ceza infazı kapsamında kurum dışında yürütülen program) katılım talebi için de geçerlidir. RSJ'nin 24 Ocak 2020 tarihli, R-19/4109/GA sayılı kararında müdür, RISC-screening (risk değerlendirmesi) talep edemediği gerekçesiyle başvuruyu ele almayı reddedemezdi. Talebi incelemesi, görüş bildirmesi ve selectiefunctionaris (yerleştirme ve nakil kararlarından sorumlu görevli) önüne sunması gerekiyordu.

Gecikme durumunda şikâyet veya itiraz

Müdür, sekiz hafta içinde nakil için bir selectieadvies (yerleştirme veya nakle ilişkin değerlendirme ve öneri) hazırlanıp selectiefunctionaris'e gönderilmesini sağlamalıdır. Casemanager bunu müdür adına yürütür.

Hangi yola başvurabileceğiniz, gecikmenin nerede oluştuğuna bağlıdır:

• Kurumda: casemanager'ın ihmali nedeniyle gereğinden uzun süre kalıyorsanız Commissie van Toezicht (cezaevi denetim komisyonu) nezdinde şikâyette bulunabilirsiniz. İşlemlerin yeterince hızlı yürütülmemesi nedeniyle sekiz haftalık sürenin aşılmasının beklenmesi de beklag (cezaeviyle ilgili resmî şikâyet başvurusu) gerekçesi olabilir.
• Selectiefunctionaris'te: selectieadvies gönderildiği anda sorumluluk değişir. Kararın geç verilmesine veya fiilî nakil için çok uzun süre bekletilmeye karşı selectiefunctionaris nezdinde bezwaar başvurusunda bulunabilirsiniz.

Bu görev dağılımı, RSJ'nin 8 Haziran 2020 tarihli, R-19/3833/GA sayılı kararından kaynaklanır. İşlemlerin yeterince hızlı yürütülmemesi hakkında şikâyette bulunma imkânı, RSJ'nin 11 Ağustos 2022 tarihli, 21/23779/GA sayılı kararında da görülür.

Bu sizin için ne anlama geliyor?

Önce neden arrestant olarak yerleştirildiğinizi kontrol edin: beş kategoriden birine girmeniz gerekir. ISD-maatregel söz konusuysa buna özellikle dikkat edilmelidir.

Ayrıca sekiz haftalık süreyi takip edin. Casemanager'ınıza zamanında, selectieadvies'in ne zaman gönderileceğini ve hangi bölüme naklin önerildiğini sorun. Yaşadığınız bölgede yerleştirilmenin sizin için neden önemli olduğunu belirtin. Süreç tıkanırsa, talebinizin kimin önünde olduğunu sorun: Commissie van Toezicht nezdinde beklag mı, yoksa selectiefunctionaris nezdinde bezwaar mı uygun olur, bunu belirleyen bu bilgidir.

Ödeme yapmadığınız için tutuluyorsanız, vervangende hechtenis ile gijzeling arasındaki farkı göz önünde bulundurun. Gijzeling süresini tamamlamak, borcun ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Bu sayfa, Hameleers Antonides Advocaten bünyesinde ceza infaz hukuku alanında uzman olan Mr. S.P.C. (Stan) Broekmans'ın uzmanlığı temel alınarak hazırlanmıştır. Kendi durumunuzla ilgili bir sorunuz mu var? Bizimle iletişime geçin; ön değerlendirme ücretsizdir.

Diğer konular

• Açlık ve susuzluk grevi
• Afdeling voor Intensief Toezicht (Yoğun Gözetim Birimi)
• Beklagprocedure (şikâyet usulü)
• Ceza infaz kurumunda size yönelik tutum ve davranışlar
• Ceza infazında bakım yükümlülüğü
• Cezaevinde çalışma