Ceza infazında bakım yükümlülüğü

Özgürlüğünüzden yoksun bırakıldığınız süre boyunca günlük ihtiyaçlarınızın çoğu için kuruma bağımlısınız. Bunun karşılığında kurumun bir zorgplicht (bakım ve destek sağlama yükümlülüğü) vardır: kurum tıbbi bakım, manevi ve sosyal destek ile kişisel bakım sağlamalıdır. Aşağıda manevi rehberlik, sosyal yardım ve günlük bakımla ilgili haklar ele alınmaktadır.

Bakım yükümlülüğünün genel esasları

Din ve dünya görüşü

Özgürlüğünüzden yoksun bırakıldığınız süre boyunca da dininizi veya dünya görüşünüzü tek başınıza ve başkalarıyla birlikte yaşama hakkınız vardır. Bu hak, Grondwet (Hollanda Anayasası) madde 6, Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) madde 9 ve Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke rechten (Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme) madde 18 ile korunur.

Dienst Geestelijke Verzorging (Manevi Rehberlik Hizmeti), bireysel görüşmeler, grup toplantıları, ibadetler ve acil krizlerde destek sağlar. Yedi inanç ve dünya görüşü temsil edilmektedir: Katoliklik, Protestanlık, hümanizm, Yahudilik, İslam, Budizm ve Hinduizm.

Kurum, yeterli ve uygun manevi destek sağlamalıdır. Görevlinin aylarca bulunmadığı durumlarda olağan görevleri başka biri üstlenmelidir. Maddi yetersizlik, yalnızca sınırlı ölçüde yedek görevli sağlanmasını haklı çıkarmaz. Ayrıca toplantılar kesintisiz yapılabilmeli, inşaat çalışmalarından da etkilenmemelidir.

Din özgürlüğünün sınırları vardır. Grondwet madde 15 fıkra 4 ve EVRM madde 9 fıkra 2 kısıtlamalara izin verir. Örneğin RSJ (Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, ceza infazı ve gençlerin korunması alanında itirazları inceleyen kurul), dini itirazlara rağmen kadın bir görevlinin ve arama köpeğinin kullanıldığı hücre aramalarını kabul etmiştir.

Beslenme ve günlük bakım

Kurum yiyecek, gerekli giysi ve ayakkabıları sağlamalı veya bunları karşılamaya yetecek para vermelidir. Ayrıca uygun vücut bakımını mümkün kılmalıdır.

Europese Gevangenisregels (Avrupa Cezaevi Kuralları) kural 22 şunları gerektirir:

• makul aralıklarla günde üç öğün yemek;
• hijyenik şekilde hazırlanan ve sunulan besleyici yemekler;
• yaş, sağlık, fiziksel durum, din, kültür ve yapılan işler gibi unsurların dikkate alınması;
• temiz içme suyuna sürekli erişim.

Sıcak yemek için yeterli süre tanınmalıdır; ortalama 35 ila 40 dakika dikkate alınır. Sağlık birimi, tıbbi gerekçelerle özel diyet yemeği öngörebilir. Böyle bir gerekçe yoksa bu diyeti talep etme hakkı bulunmaz.

Cezaevleri

Manevi destek ve gizlilik

Penitentiaire beginselenwet (Pbw, Ceza İnfazının Temel İlkeleri Kanunu) madde 41, müdürü manevi desteği mümkün kılmakla yükümlü tutar. Kuruma girişte tercihinizi belirtirsiniz. Daha sonra bu tercihi değiştirmek veya başka bir inanç ya da dünya görüşünün toplantısına katılmak isterseniz yönetim talebinizi dikkatle değerlendirmelidir. Önceki tercihiniz, başka bir ibadete katılma hakkını otomatik olarak vermez.

Kuruma bağlı bir manevi rehberin ambtsgeheim (görev gereği sır saklama yükümlülüğü) vardır: gizlilik içinde anlattıklarınız sır olarak korunur. Bu rehberle yazışmalarınız sansüre tabi değildir. Hoge Raad (Hollanda Yüksek Mahkemesi), 7 Ocak 2020 tarihinde böyle bir rehberin, Sv (Wetboek van Strafvordering, Ceza Muhakemesi Kanunu) madde 218 uyarınca verschoningsrecht (mesleki sır nedeniyle tanıklıktan çekinme hakkı) bulunduğunu doğrulamıştır: rehber, hâkim karşısında sır saklama yükümlülüğüne dayanabilir.

Kurum dışından gelen bir manevi rehber için Pbw madde 38'deki olağan ziyaret düzenlemesi geçerlidir. Bu durumda yazışmalar kontrol edilebilir. Bu kural, başka bir kuruma nakledildikten sonra önceki kurumunuzdaki manevi rehberle iletişiminizi sürdürdüğünüzde de geçerlidir.

Ceza veya ayırma hücresinde de gerekli iletişim mümkün olmalıdır. Örneğin bir kilise ayinine katılıma, gerekirse ayrı olarak, mümkün olduğunca izin verilmelidir. Davranışlarınız ret gerekçesi olabilir; yalnızca personel sorunları ret gerekçesi olamaz.

Dini beslenme kuralları ve bayramlar

Pbw madde 44 fıkra 3 uyarınca müdür, yemeklerde dininizi veya dünya görüşünüzü mümkün olduğunca dikkate almalıdır. Makul ölçüde mümkün olduğu sürece özel yemek sağlanmalıdır.

Koşer yemekler için tencere, tabak ve çatal bıçak takımları da dahil olmak üzere özel koşullar geçerlidir. Circulaire halalvoeding (helal beslenme genelgesi), fazla zahmet ve aşırı maliyet olmadan temin edilebildiğinde dininin gereklerini yerine getiren Müslümanlara helal yemek verilmesini gerektirir; bu yükümlülük her gün için geçerli olmak zorunda değildir.

Dinin gereklerini fiilen yerine getirip getirmediğiniz dikkate alınır. Yalnızca Yahudi bir anneye sahip olmak ve evde domuz eti yememek yeterli bulunmamıştır. Belirttiğiniz beslenme kurallarına aykırı davranışlar da özel yemek sağlanmasını etkileyebilir. Maddi gerekçeler de her zaman belirleyici değildir: bir kararda eşit muameleye daha fazla ağırlık verilmiştir.

Regeling arbeid gedetineerden (hükümlü ve tutukluların çalışmasına ilişkin düzenleme) madde 8, pazar günlerinde ve genel olarak kabul edilen resmi tatillerde çalışmadan muafiyeti düzenler. Bakanın her yıl belirlediği dini bayramlar için çalışmadan izinli bir gün talep edebilirsiniz. Kendi dininize ait bu bayram günlerinde ücret yerine geçen ödeme alamazsınız. Genel olarak kabul edilen resmi tatillerde ise bu ödeme, temel saat ücretine eşittir. Manevi rehberin izniyle dini inzivaya veya kilise konferansına katılmak da çalışmadan muafiyet sağlayabilir.

Sosyal yardım ve topluma dönüş

Pbw madde 43, sosyal bakım ve yardım hakkı tanır. Müdür, reclassering (yeniden suç işlemeyi önlemeye ve topluma dönüşe yönelik gözetim ve destek hizmeti) görevlilerinin ve davranış uzmanlarının işlerini yapmasına izin vermelidir. Bu yardım için ulaşım gerekiyorsa müdür, özgürlükten yoksun bırakmanın uygulanmasıyla bağdaştığı sürece ulaşımı sağlamalıdır.

Kuruma girişten sonra bir ön değerlendirme yapılır. Bunun sonucunda, ilgili farklı çalışanlarla düzenli olarak görüşülen bir Detentie- en Re-integratieplan (ceza infazı ve topluma yeniden uyum planı) hazırlanır. On iş günü içinde şu konular hakkında bir görüşme yapılır:

• geçerli bir kimlik belgesi;
• iş ve gelir;
• barınma;
• borçlar;
• bakım ve sağlık hizmetleri.

Bureau Selectie en Detentiebegeleiding (yerleştirme ve ceza infazı rehberliği bürosu), verlof (kurum dışına geçici çıkış izni) başvuruları, yerleştirme tavsiyeleri, strafonderbreking (cezanın infazına ara verilmesi) ve sosyal sorunlar konusunda destek olabilir. Bir geri dönüş görevlisi, geri dönüşle ilgili seyahat belgeleri, mali konular, bagaj ve ilişkiler gibi konularda yardımcı olabilir.

Reclassering programları, beceri eğitimi veya öfke kontrolü çalışmalarından oluşabilir. Binnen Beginnen (içeride başlamak) olarak da adlandırılan Terugdringen Recidive (tekrar suç işlemeyi azaltma) programı, cezasının en az dört ayı kalan veya davranış değişikliğine yönelik koşullu bir ceza süresi kalan kişilere yöneliktir. Katılmayı istememek, verlof veya detentiefasering (infazın aşamalı olarak daha düşük güvenlikli rejimlere geçirilmesi) imkânını ortadan kaldırabilir. Programın sonlandırılması, hakkında beklag (kurum kararına karşı resmi şikâyet) yoluna başvurulabilen bir karardır.

En az dört aylık koşulsuz hapis cezasında, barınma, iş ve borçların yapılandırılması gibi konularda tahliye sonrası maddi destek de gündeme gelir. Kısa süreli ceza alanlara daha sınırlı sosyal yardım sunulur. RSJ, bu grubun da topluma dönüşün temel koşullarıyla ilgili sorunlar yaşadığına dikkat çekmiştir.

Aangifte (polise suç bildirimi) yapmak isterseniz müdür bunu mümkün kılmalıdır. Bu işlem telefonla veya yeniden uyum merkezi üzerinden dijital olarak yapılabilir; bazen polis kuruma gelir.

Giyim, çamaşır, duş ve alışveriş

Pbw madde 44, kendi giysi ve ayakkabılarınızı giyme hakkını korur. Düzen veya güvenlik açısından tehlike varsa istisna uygulanır. Giysiler ayrıca makul koşulları karşılamalıdır. İş veya spor sırasında uygun özel kıyafet giymek zorunlu tutulabilir. Justitieel Centrum voor Somatische Zorg (bedensel sağlık bakımı için adli merkez) için kişinin kendi giysisini giymesi ilkesine bir istisna uygulanır.

Çamaşır yıkama, kural olarak masrafı ve riski size ait olmak üzere yapılır. Ancak bakım yükümlülüğü, ücretsiz çamaşır deterjanı sağlanmasını da kapsar.

Regeling model huisregels penitentiaire inrichtingen (ceza infaz kurumları için örnek iç kurallar düzenlemesi) madde 4.4 uyarınca:

• haftada en az iki kez duş alabilirsiniz;
• talep üzerine altı haftada bir, masrafı kurum tarafından karşılanmak üzere berbere veya kuaföre gidebilirsiniz;
• isterseniz şampuan, sabun, diş macunu, diş fırçası, tarak ve tuvalet kâğıdı alabilirsiniz;
• gerektiğinde tıraş malzemeleri, hijyenik ped veya çocuk bakım ürünleri alabilirsiniz.

Yeterli bakiyeniz olması koşuluyla, telefon kartları dahil kantin alışverişleri için haftalık üst sınır € 100'dur. Tutar, çalışma ücretine veya ücret yerine geçen ödemeye de bağlıdır. Bulunmayan ürünler, izinle kurum dışındaki mağazadan sipariş edilebilir.

Ülke çapında hizmet veren bir mağaza teslimatlarını gerektiği gibi yapmazsa sorumluluk müdürde kalır. RSJ 17/2842/GA kararına göre, mağazanın kendi şikâyet usulünün olması bu bakım yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Justitiële jeugdinrichtingen (gençlere yönelik adli kurumlar)

Manevi ve sosyal rehberlik

Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (Bjj, Gençlere Yönelik Adli Kurumların Temel İlkeleri Kanunu) madde 46, dinin ve dünya görüşünün yaşanmasını korur. Müdür uygun manevi desteği, kişisel iletişimi ve toplantılara katılımı mümkün kılmalıdır. Kurum dışından gelen manevi rehberler için Bjj madde 43 geçerlidir.

Bjj madde 48, gençlere sosyal yardım hakkı tanır. Müdür, sertifikalı kuruluşların sosyal hizmet uzmanlarına, reclassering görevlilerine ve davranış uzmanlarına bu yardımı sunma olanağı vermelidir. Yardım için gerekli ulaşım, özgürlükten yoksun bırakmanın uygulanmasıyla bağdaştığı durumlarda sağlanmalıdır.

Rehberlik; yetiştirme, gelişim ve topluma dönüşe yöneliktir. YOUTURN (gençlere yönelik rehberlik yöntemi), TOPs! (sorumlu davranışı geliştirme yöntemi) ve WorkWise (işe yönlendirme yöntemi) gibi yöntemler, günlük beceriler, sorumlu davranış ve ahlaki farkındalık üzerinde çalışır. Tahliye sonrası destek; aile terapisi ile mali konular, eğitim, iş ve barınma konularında yardımı kapsayabilir. Bunun için kurum ile ilgili yardım görevlileri arasında koordinasyon gerekir.

Günlük bakım

Bjj madde 49; beslenme, giysi, ayakkabı ve hijyeni düzenler. Güvenlik riski oluşturmadığı veya makul koşulları karşılamadığı bir durum bulunmadığı sürece kişinin kendi giysisini giymesine izin verilir. Etkinliklerde veya sporda belirlenen kıyafetleri giymek zorunlu tutulabilir.

İç kurallar, gençlerin ne zaman duş alabileceğini, ne sıklıkta berbere veya kuaföre gidebileceğini ve masrafı kimin ödeyeceğini belirler. Gençler haftada bir kez kendi paralarıyla kantinden veya sipariş listesinden izin verilen ürünleri satın alabilir.

Kurum, dini beslenme kurallarını dikkate almalıdır. KC 2010/022 dosyasında bir gence, dini domuz ürünlerini yasakladığı hâlde domuz jelatini içeren bir tatlı verilmiştir. Şikâyet haklı bulunmuştur: alternatifler mevcut olsa bile kurum sorumluluğu tamamen gence yükleyemezdi.

Tbs-inrichtingen (mahkeme kararıyla zorunlu adli psikiyatrik tedavi uygulanan kurumlar)

Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden (Bvt, mahkeme kararıyla zorunlu adli psikiyatrik tedaviye tabi tutulan kişilerin bakımına ilişkin temel ilkeler kanunu) madde 40, manevi desteği düzenler. Kurum yöneticisi yeterli ve uygun rehberlik sağlamalıdır. Düzen veya güvenlik nedeniyle toplantılara katılım yasaklanabilir. Kurum dışındaki manevi rehberlerle iletişim için Bvt madde 37 geçerlidir.

Bvt madde 43, bakım ve tedavi planında zaten öngörülmediği ölçüde, yöneticiyi sosyal yardım, kişisel gelişim, eğitim, dinlenme ve spor imkânları sağlamakla yükümlü tutar.

Sosyal hizmet birimi, aile ve ziyaretçilerle iletişimi destekler; sosyal yardımlar, barınma ve eğitim konularında yardımcı olur. Ayrıca kişinin yaşam öyküsünü araştırır ve verlof uygulamalarının kontrolü ve değerlendirilmesine katılır. Herstelbemiddeling (onarıcı arabuluculuk), mağdur ile fail arasında iletişim kurulmasını sağlayabilir. Bireysel bir topluma yeniden uyum planı, klinik dışındaki yaşama hazırlık sağlayabilir.

Bvt madde 42; beslenme, gerekli giysi, ayakkabı ve kişisel hijyeni düzenler. Düzen veya güvenlik açısından tehlike bulunmadıkça kişinin kendi giysisini giymesi esastır. Kantin alışverişleri ve harcama imkânları için kliniğin iç kuralları belirleyicidir.

Beklag imkânları cezaevlerine göre daha sınırlıdır. Bvt madde 56 fıkra 4, bakım yükümlülüğünün yerine getiriliş biçimi hakkında beklag yolunu kapatır. Ancak bu yükümlülük hiç yerine getirilmiyorsa beklag mümkün olabilir. KC 2012/134 dosyasında, imamın bulunmamasına ilişkin şikâyet esas yönünden incelenmemiştir.

Yetersiz bakım hakkında şikâyet

Cezaevlerinde bir eksiklik, Pbw madde 60 fıkra 1 kapsamına girebilir. Bakım görevleri hakkındaki şikâyetlerde genellikle, özgürlüğünden yoksun bırakılan kişiye göre müdürün tekrar tekrar ve önemli ölçüde yetersiz kalması şartı aranır. Yeterli menfaat yoksa niet-ontvankelijkheid (başvurunun kabul edilemez bulunması) kararı verilir: bu durumda şikâyet esas yönünden değerlendirilmez. RSJ 24/40108/GA kararında vurgulandığı gibi bu, olayların gerçekten yaşanıp yaşanmadığı sorusundan ayrıdır.

Manevi desteğin sağlanmadığı durumlarda genel ölçüt, beklag başvurusundan önceki üç ayda en az üç sorun yaşanmasıdır. Sorunun niteliği ve ağırlığı da belirleyicidir. Yargı kararları farklı sonuçlar göstermektedir:

• Dört haftada iki imam ibadetinin yapılamaması: sürekli bir yetersizlik için yeterli değildir, RSJ 23/32443/GA.
• Bir panditin yeterince erişilebilir olmaması: sürekli ve önemli bir eksikliktir, RSJ 22/27692/GA.
• İmamın hastalığı nedeniyle bir kez hizmet verilememesi: overmacht (mücbir sebep) sayılır, Pbw madde 41'in ihlali değildir.
• EBI'de (Extra Beveiligde Inrichting, ekstra güvenlikli kurum) sekiz hafta imamla iletişim kurulamaması: € 60 tutarındaki tazminat makul olmayan bir tutar olarak görülmemiştir, RSJ 23/38068/GA.

Manevi destek tercihinin değiştirilmesinin, dini kurallara uygun yemeğin veya dini nedenle çalışmadan izinli bir günün reddedilmesi de beklag konusu olabilir. Ayrıca Pbw madde 59a, formele bemiddeling (resmi arabuluculuk) talep etme imkânı sunar.

Bu sizin için ne anlama geliyor?

İhtiyacınızı somut olarak belirtin: hangi görüşme, bakım veya yardım eksik? Başvurular, duş, giyim ve alışverişle ilgili uygulamaları öğrenmek için iç kurallara bakın.

Taleplerinizi ve verilen yanıtları saklayın; bakımın sağlanmadığı tarihleri not edin. Bunun sizin üzerinizdeki etkilerini de açıklayın. Tekrarlayan eksikliklere ilişkin bir şikâyette özellikle sıklık, ağırlık ve kişisel sonuçlar önemlidir. Şikâyet yolunu seçerken cezaevleri, gençlere yönelik adli kurumlar ve tbs klinikleri için farklı kurallar geçerli olduğunu dikkate alın.

Bu sayfa, Hameleers Antonides Advocaten bünyesinde ceza infaz hukuku alanında uzman olan Mr. S.P.C. (Stan) Broekmans'ın uzmanlığı temel alınarak hazırlanmıştır. Kendi durumunuzla ilgili bir sorunuz mu var? Bizimle iletişime geçin; ön değerlendirme ücretsizdir.

Diğer konular

• Açlık ve susuzluk grevi
• Afdeling voor Intensief Toezicht (Yoğun Gözetim Birimi)
• Arrestanten (DJI bünyesinde özel statüde tutulan kişiler)
• Beklagprocedure (şikâyet usulü)
• Ceza infaz kurumunda size yönelik tutum ve davranışlar
• Cezaevinde çalışma