Tıbbi bakım

Özgürlüğünüzden yoksun bırakıldığınız süre boyunca da tıbbi bakım hakkınız vardır. Kurum, bir hekime ulaşabilmenizi ve gerekli bakımı almanızı sağlamalıdır. Kurallar ve şikâyet yolları; cezaevleri, justitiële jeugdinrichtingen (adli gençlik kurumları) ve tbs-inrichtingen (mahkeme kararıyla psikiyatrik tedavi tedbirinin uygulandığı kurumlar) arasında farklılık gösterir.

İyi tıbbi bakım hakkı

Kurumdaki tıbbi bakımın kalitesi, en az kurum dışındaki bakımla karşılaştırılabilir düzeyde olmalıdır. Bu ilke, Europese Gevangenisregels (Avrupa Cezaevi Kuralları) açıklamasına dayanır. Diğer uluslararası standartlar da özgürlüğünden yoksun bırakılan kişilerin tıbbi bakımını korur.

Müdürün bir zorgplicht (gerekli bakımı sağlama yükümlülüğü) vardır: gerekli bakımı organize etmelidir. Genellikle kurumda bir aile hekimi, diş hekimi ve psikiyatrist görev yapar. Kurum hekimi hastaları tedavi eder; ayrıca yönetimin bazı kararları konusunda görüş bildirir ve denetim yapar. Bu farklı roller, örneğin aynı hekimin zorlayıcı bir tedbire dahil olması durumunda, gerilime yol açabilir.

Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO) (Tıbbi Tedavi Sözleşmesi Kanunu), kişinin kendi hakkında karar verme ve tıbbi bilgilerine erişme hakkı dahil hasta haklarını düzenler. Buna karşılık, makul ölçüde tedaviye iş birliğiyle katılmak ve şikâyetleri görüşmek gibi yükümlülükler de vardır.

Cezaevleri

Bakım ve hekime erişim

Penitentiaire beginselenwet (Pbw) (Ceza İnfaz Temel İlkeleri Kanunu) madde 42, özgürlüğünden yoksun bırakılan kişilere diş sağlığı, psikiyatrik ve psikolojik bakım dahil tıbbi bakım hakkı tanır. Kurum hekimi düzenli olarak erişilebilir olmalıdır: Pbw madde 42, fıkra 3, bent a.

Kuruma girişte, örneğin kullandığınız ilaçlar hakkında bir kabul formu doldurursunuz. Ardından kurum hekimi sizi görür ve tıbbi bilgileriniz dosyanıza kaydedilir. Muayene için bir talep formu verirsiniz. Genellikle bir hemşire, kimlerin hekim tarafından bizzat görülmesi gerektiğini önceden değerlendirir.

Hekim muayene eder, küçük müdahaleler yapar, gerekli bakımı belirler ve gerektiğinde bir uzmana veya hastaneye sevk eder. Pbw madde 42, fıkra 4 uyarınca müdür şunları sağlamalıdır:

• hekimin gerekli gördüğü ilaçlar, diyetler ve tedaviler;
• tedavinin yapılacağı hastaneye veya kuruma nakil.

Tedbirlerde ve zorlayıcı uygulamalarda hekimin rolü

Hekim ayrıca çalışıp çalışamayacağınızı, spor yapıp yapamayacağınızı veya başka etkinliklere katılıp katılamayacağınızı değerlendirir. Afzondering (diğer kişilerden ayrı tutulma) 24 saatten uzun sürerse müdür, Pbw madde 24, fıkra 6 uyarınca hekimi ve commissie van toezicht (kurumu denetleyen ve şikâyetleri ele alan komisyon) birimini bilgilendirmelidir. Hekim daha sonra, tıbbi nedenlerin bu uygulamanın sürdürülmesini veya sona erdirilmesini gerektirip gerektirmediğini değerlendirebilir.

Afzondering sırasında cameratoezicht (kamerayla gözetim) uygulanmadan önce bir davranış uzmanının veya hekimin görüşü alınmalıdır: Pbw madde 24a, fıkra 2. Vücudun hareketini kısıtlayan mechanische middelen (mekanik kısıtlama araçları) kullanıldığında hekim bilgilendirilmelidir. Her uzatma en fazla 24 saat olabilir ve hekimle görüşülmesini gerektirir (Pbw madde 33). Strafcelplaatsing (disiplin hücresine yerleştirme) ve bu hücrede cameratoezicht uygulanmasında da hekimin rolü vardır.

Pbw madde 32, hekimin sizin veya başkalarının sağlığına ya da güvenliğine yönelik tehlikeyi önlemek için kesinlikle gerekli görmesi hâlinde gedwongen geneeskundige handeling (zorla tıbbi müdahale) uygulanmasına izin verir. Kararı müdür verir; müdahaleyi hekim veya onun talimatıyla bir hemşire gerçekleştirir.

Yargı kararlarından örnekler

• Reçete edilen beslenme ürünü: gerekli Nutridrink ürününün verilmemesi, zorgplicht ihlali sayıldı. Cezaevindeki kişiye € 25 telafi ödemesi yapıldı (14 Şubat 2022, KC 2022/008). Diş tedavisinden sonra kişinin durumuna yeterince uyarlanmış yiyecek verilmemesi hakkındaki şikâyet de haklı bulundu (30 Ocak 2012, KC 2012/063).
• Hastalık bildirimi: hastalık bildiren kişinin otomatik olarak iki gün hücresinde tutulmasını öngören kurum kuralı, Pbw madde 23, fıkra 1, bent c ile çelişiyordu. Kişi iyileştiğini bildirdikten sonra günlük programa yeniden katılabilmeliydi. Telafi ödemesi € 7,50 olarak belirlendi (4 Nisan 2012, KC 2012/102).
• Psikolog randevusu: iptal edilen bir randevu hakkındaki şikâyet, randevunun ne zaman olduğu ve neden gerçekleşmediği yeterince açık olmadığı için haksız bulundu (4 Mayıs 2021, KC 2021/023).
• Koronavirüs döneminde çok kişilik hücre: ek sağlık risklerini azaltmak için yeterli önlemler alındığından şikâyet reddedildi (4 Ağustos 2020, KC 2020/018).

Justitiële jeugdinrichtingen

Gençlere yönelik bakım

Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (Bjj) (Adli Gençlik Kurumları Temel İlkeleri Kanunu) madde 47, tıbbi bakım hakkını korur. Hekim düzenli olarak erişilebilir olmalıdır. Müdür, reçete edilen ilaçları, tedavileri ve diyetleri sağlamalı; gerektiğinde hastaneye veya başka bir tedavi kurumuna nakli organize etmelidir (Bjj madde 47, fıkra 3 ve 4).

Kurum hekimi aile hekimi olarak çalışır; ayrıca spor ve diğer etkinliklere katılımı değerlendirir. Afzondering 24 saatten uzun sürerse müdür hekimi bilgilendirmelidir (Bjj madde 25, fıkra 6). Mechanische middelen kullanımında, 24 saatten uzun strafcelplaatsing uygulamasında ve cameratoezicht sırasında da hekim görev alır. Afzondering sırasında cameratoezicht uygulanmadan önce bir davranış uzmanının veya hekimin görüşü alınmalıdır.

Hekim, gence veya başkalarına yönelik tehlikeyi önlemek için kesinlikle gerekli görürse Bjj madde 37 kapsamında gedwongen geneeskundige handeling uygulanabilir. Bjj madde 36, onderzoek in het lichaam (vücut içi muayene) hakkındadır.

Zamanında ağrı kesici verilmesi

Fixatie (vücudun sabitlenerek hareketinin kısıtlanması) sırasında kolu kırılan bir gence ağrı kesiciler geç verildi. Şikâyetinin bu kısmı haklı bulundu. Beroep (kararın üst merci tarafından incelenmesi başvurusu) aşamasında Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) (Ceza İnfazı ve Gençleri Koruma Kurulu), gence ayrıca € 50 telafi ödemesi yapılmasına karar verdi (KC 2016/019; RSJ 28 Haziran 2016, 16/0915/JA).

Tbs-inrichtingen

Bedensel bakım ve psikiyatrik tedavi

Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden (Bvt) (Tbs Kapsamındaki Kişilerin Bakımına İlişkin Temel İlkeler Kanunu) madde 41, somatik bakım da denilen bedensel bakım ve diş sağlığı bakımı hakkı tanır. Tbs (mahkeme kararıyla uygulanan psikiyatrik tedavi tedbiri) kapsamındaki psikiyatrik tedavi buna dahil değildir: bunun için Bvt madde 17'deki behandelzorgplicht (tedaviyi sağlama yükümlülüğü) geçerlidir.

Kurum hekimi ve diş hekimi düzenli olarak erişilebilir olmalıdır. Müdür, gerekli ilaçları, diyetleri, tedavileri ve tedavi kurumuna nakli organize etmelidir (Bvt madde 41, fıkra 3 ve 4).

Hekim, afzondering, mechanische middelen ve cameratoezicht uygulamalarında görev alır: Bvt madde 34, 27 ve 34a. Gedwongen geneeskundige handeling, Bvt madde 26 kapsamındadır ve hekimin bunu sağlık veya güvenliğe yönelik tehlikeyi önlemek için kesinlikle gerekli görmesini gerektirir.

Bvt madde 28, tehlikeli davranışı azaltmayı amaçlayan ve sonuçları geri döndürülemeyen bir müdahale hakkındadır. Bunun için müdahalenin niteliği ve sonuçları açıklanmalı, bakım altındaki kişinin rızası ve kurum dışından bir hekimin görüşü alınmalıdır.

Tbs kapsamında şikâyetler

Tbs kapsamında bakım gören kişiler, Medisch Adviseur (Tıbbi Danışman) üzerinden yürütülen tıbbi şikâyet yolunu kullanamaz. Ancak Bvt madde 55, bakımın organizasyonu ve müdürün davranışları hakkında commissie van toezicht aracılığıyla bemiddeling (arabuluculuk yoluyla çözüm arama) imkânı sunar. Bvt madde 56 ve 57 uyarınca, örneğin afzondering veya gedwongen geneeskundige handeling gibi belirli yönetim kararlarına karşı beklag (resmî şikâyet başvurusu) mümkündür.

Bvt madde 56, fıkra 4, bakım hakkının ihlali ile zorgplicht yükümlülüğünün yerine getirilme biçimi arasında ayrım yapar. Reçete edilen ilaçların verilmemesi veya geç verilmesi hakkında şikâyette bulunulabilir; ancak ilaçların dağıtılma biçimi hakkında bu yola başvurulamaz. Hekimin kendi tıbbi uygulamaları bu beklag yolu üzerinden değerlendirilmez.

Başka bir kliniğin görüşü, kişinin kendi hekimini otomatik olarak bağlamaz. Tıbbi yatakla ilgili bir şikâyette, klinik hekiminin tıbbi gerekliliği kendisinin değerlendirmesi gerekiyordu. Bir hastane uzmanının tıbbi gereklilik değerlendirmesi farklı ağırlık taşıyacaktı (24 Mayıs 2012, 11/4448/TA ve 12/0048/TA).

Kendi hekiminizi seçmek

Pbw madde 42, fıkra 2, Bjj madde 47, fıkra 2 ve Bvt madde 41, fıkra 2, masrafları size ait olmak üzere kendi seçtiğiniz bir hekime danışma hakkı tanır. Müdür bunu mümkün kılmalıdır. Bu hak, EVRM (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) madde 8'deki özel hayata saygı hakkıyla bağlantılıdır.

Burada söz konusu olan, kurum dışındaki bir hekimin tedaviyi devralması değil, görüş vermesidir. Danışılan hekim, kurum hekimiyle görüşebilir. Hekim seçme özgürlüğü, uzman hekimleri ve diş hekimlerini de kapsar (RSJ 25 Mayıs 2004, 04/0156/GM).

Klinik psikolog hekim değildir. Bu nedenle Pbw madde 42, fıkra 2, kişinin kendi seçtiği bir psikoloğa başvurma hakkı vermez (RSJ 18 Temmuz 2002, 02/0186/GA). Tbs kapsamında da hekim seçme özgürlüğü psikiyatrik tedavi için geçerli değildir (RSJ 9 Şubat 2007, 06/1828/TA).

Tercihler ve acil durumlar

Hekimler federasyonu KNMG (Hollanda hekimler meslek federasyonu) görüşüne göre, acil olmayan bakımda erkek veya kadın hekim tercihinizi zamanında belirtebilirsiniz. Bunu randevu alırken yapın. Örneğin ten rengine, kökene veya dünya görüşüne dayanan tercihler bu kapsama girmez. Kurum, tercihinizi karşılamak için çalışma çizelgelerini veya diğer düzenlemeleri değiştirmek zorunda değildir.

Acil durumda, mevcut hekim yardımcı olur. KNMG görüşü, bu hekimi reddetmeye imkân tanır; bu durumda hekim sağlık risklerini açıklamalı ve reddi yazılı olarak kaydetmelidir. Hayati tehlike varsa tedavinin gerekliliği özellikle vurgulanmalıdır. Gedwongen geneeskundige handeling için yukarıdaki ayrı yasal kurallar geçerlidir.

Bir hekim, aşırı iş yükü gibi ciddi nedenlerle bir hastayı kabul etmeyebilir. Acil olmayan bakımda size sunulan hekimi reddederseniz kurum bunu randevuya gelmeme olarak değerlendirebilir ve uyarıdan sonra ücret talep edebilir.

Tıbbi bakım hakkında şikâyette bulunmak

Cezaevi ve gençlik kurumu: iki yol

Doğru usul, şikâyetinizin konusuna bağlıdır:

• Tıbbi içerik: örneğin tanı, ilaç seçimi, tedavi veya sevk talebinin reddedilmesi. Bunlar için Pbw madde 71b–71f veya Bjj madde 76b–76f geçerlidir. İlgili hemşireler ve diğer sağlık çalışanları da bu kapsamdadır.
• Organizasyon veya yönetim kararı: örneğin reçete edilen ilaçların verilmemesi. Bunun için Pbw madde 60 veya Bjj madde 65 uyarınca commissie van toezicht birimine başvurabilirsiniz.

Tıbbi şikâyet yolunda, Medisch Adviseur tarafından bemiddeling yapılmasını yazılı olarak istersiniz. Önce Hoofd Zorg (Sağlık Hizmetleri Sorumlusu), görüşme yoluyla bir çözüm bulmaya çalışır. Bu mümkün olmazsa tıbbi konular Medisch Adviseur birimine, organizasyonla ilgili konular ise commissie van toezicht birimine, yapılan bemiddeling hakkında bir açıklamayla birlikte gönderilir.

Medisch Adviseur, bemiddeling yapar ve yazılı görüş bildirir. Bu görüşten veya beklag hakkındaki karardan sonra RSJ nezdinde beroep mümkündür. Tek bir olay her iki yolun da kullanılmasına neden olabilir: yönetimin zorlayıcı uygulama kararı ile tıbbi uygulamanın gerçekleştirilmesi ayrı ayrı değerlendirilir.

Medisch tuchtrecht (sağlık meslekleri disiplin hukuku)

Ayrıca bir Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg (Bölgesel Sağlık Disiplin Kurulu) birimine yazılı şikâyette bulunabilirsiniz. Wet BIG (Bireysel Sağlık Meslekleri Kanunu) madde 47; hekimler, diş hekimleri, hemşireler ve sağlık psikologları için de geçerlidir, ancak sırf müdür sıfatıyla görev yapan kişi için geçerli değildir.

Bir eylem veya ihmalden sonra on yıl içinde şikâyet yapılabilir. Ön inceleme ve birlikte çözüm bulma girişiminden sonra duruşma yapılabilir. İncelemenin kapanmasından sonraki iki ay içinde karar verilir. Wet BIG madde 48, uygulanabilecek tedbirleri düzenler. Centraal Tuchtcollege (Merkez Disiplin Kurulu) nezdinde beroep, kararın gönderilmesinden sonraki altı hafta içinde yapılmalıdır.

Reşit olmayan bir kişi bu disiplin şikâyetini kendisi yapamaz; anne ve babası çocuğu adına veya kendi adlarına başvurabilir. Yakınlar ve vefat eden kişinin yakınları da şikâyette bulunabilir.

Nationale Ombudsman (Ulusal Kamu Denetçisi)

Nationale Ombudsman, tıbbi bakımın organizasyonunu inceleyebilir ancak hekimin tıbbi uygulamalarını değerlendirmez. Awb (Genel İdare Hukuku Kanunu) madde 9:24 uyarınca, davranışın gerçekleşmesinden sonraki bir yıl içinde başvuru yapılabilir.

Beklag veya beroep devam ederken Ombudsman inceleme başlatmaz. RSJ tarafından konunun esası değerlendirildikten sonra, kural olarak artık inceleme yapılamaz. Kullanabileceğiniz bir başvuru yolunu kullanmadıysanız nedenini açıklamanız gerekir. Ombudsman tavsiyeleri bağlayıcı değildir. Reşit olmayan kişiler kendileri başvurabilir; anne babalar veya vasiler de başvuru yapabilir.

Bu sizin için ne anlama gelir?

Kuruma girişte kullandığınız ilaçları bildirin ve sağlık birimi aracılığıyla sağlık şikâyetlerinizin değerlendirilmesini isteyin. Size ne reçete edildiğini ve gerçekte ne verildiğini kaydedin. Sorun yaşarsanız ne olduğunu, ne zaman olduğunu ve kimlerin dahil olduğunu not edin. Şikâyetinizde, bir tıbbi karara mı karşı çıktığınızı yoksa reçete edilen bakımın uygulanmadığını mı belirttiğinizi açıkça ifade edin: hangi şikâyet yolunun uygun olduğunu bu belirler.

Bu sayfa, Hameleers Antonides Advocaten bünyesinde ceza infaz hukuku alanında uzman olan Mr. S.P.C. (Stan) Broekmans'ın uzmanlığı temel alınarak hazırlanmıştır. Kendi durumunuzla ilgili bir sorunuz mu var? Bizimle iletişime geçin; ön değerlendirme ücretsizdir.

Diğer konular

• Açlık ve susuzluk grevi
• Afdeling voor Intensief Toezicht (Yoğun Gözetim Birimi)
• Arrestanten (DJI bünyesinde özel statüde tutulan kişiler)
• Beklagprocedure (şikâyet usulü)
• Ceza infaz kurumunda size yönelik tutum ve davranışlar
• Ceza infazında bakım yükümlülüğü