Sigara içme kuralları

Tutulma sırasında da insanları tütün dumanından korumaya yönelik kurallar geçerlidir. Sigara içip içemeyeceğiniz, bulunduğunuz alana, kurumun iç kurallarına ve kurumun türüne bağlıdır. Sigara içmeyenler, yönetimin sigara dumanından kaynaklanan rahatsızlıklara karşı önlem almasını bekleyebilir.

Sigara içme kurallarının yasal dayanağı

Tabaks- en rookwarenwet (Tütün ve Tütün Ürünleri Kanunu), diğer amaçlarının yanı sıra sigara içmeyenleri tütün dumanından korur. Kanunun 10. maddesinin 1. fıkrasının c bendi, insanların çalıştığı alanlarda; a bendi ise kamu tarafından kullanılan bina veya kurumlarda sigara yasağı uygulanmasını zorunlu kılar. Bu nedenle cezaevlerinde, huizen van bewaring (tutukevleri), polis nezarethanelerinde ve tbs-instellingen (mahkeme kararıyla zorunlu adli psikiyatrik tedavi uygulanan kurumlar) içinde de sigara yasağı konulmalı, duyurulmalı ve uygulanmalıdır.

İstisnalar da vardır. 10. maddenin 2. fıkrası buna imkân tanır. Tabaks- en rookwarenbesluit (Tütün ve Tütün Ürünleri Kararnamesi) 6.2. maddesinin 1. fıkrasına göre bu zorunluluk şu yerlerde geçerli değildir:

• özel hayatın korunması kapsamına giren alanlarda;
• açık havada.

Bir adli kurumda kişinin kendisine ait yaşam alanı, başka kişilerle paylaşılması gerekmiyorsa böyle bir özel alan sayılabilir. Ancak yasal sigara yasağının dışında kalması, kurumun o alanda sigara içmeye kısıtlama getiremeyeceği anlamına gelmez. Tütün mevzuatı, bir kurumun tamamen sigarasız olmasını başlı başına engellemez.

Somut sigara kuralları kurumun iç kurallarında yer alır. İhlaller için uygulanacak yaptırımlar da bu kurallarda belirtilebilir.

Sigara dumanından korunma

Müdür, sigara içilmeyen alanların gerçekten dumansız kalmasını sağlamalıdır. Sigara içilmesine izin verilen bir alandan gelen dumanın da diğer kişileri rahatsız etmesine kayıtsız kalınamaz. Yönetim, sigara içmeyenleri korumak için aktif olarak çözüm aramalıdır.

Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming, kısaca RSJ (Ceza İnfazı ve Gençliği Koruma Kurulu), diğer görevlerinin yanı sıra tutulmayla ilgili konulardaki beroep (itiraz başvuruları) hakkında karar verir. RSJ, bazı ortak alanların sigarasız hâle getirilmesinin reddedilmesinin beklag (kurum yönetiminin kararına karşı şikâyet yolu) konusu olabileceğine karar vermiştir. Bu, bu konuda yapılan bir şikâyetin incelenebileceği anlamına gelir. O dönemde geçerli kurallara göre bu alanların sigarasız olması gereken ve şikâyetçinin dumandan rahatsız olduğu davalarda şikâyet haklı bulunmuştur.

Bununla birlikte, sigara dumanından her rahatsız olma durumu bir yükümlülük ihlali sayılmaz. RSJ'ye göre, tam bir sigara yasağı olmadığı sürece ara sıra yaşanan rahatsızlıklar neredeyse kaçınılmazdır. Kurumda kalan kişilerden de belli ölçüde çaba göstermeleri beklenebilir. 20 Aralık 2016 tarihli, 16/3295/TA sayılı kararda, şikâyetçinin dumanın içeri girmesini önlemek için odadan çıkarken kapısını kapatabilecek olması da değerlendirmede dikkate alınmıştır.

Personel de kurallara uymalıdır

Sigara kuralları yalnızca kurumda kalan kişiler için geçerli değildir. Yönetim, çalışanların ihlallerine karşı da harekete geçmelidir.

20 Nisan 2011 tarihli, KC 2011/019 sayılı davada bir çalışan, kapı açıkken iç avluda sigara içmiştir. Bu nedenle duman içeri girmiştir. Kurumda kalan kişi bu konuda bir yıldan uzun süredir şikâyette bulunuyordu. Beklagcommissie (şikâyetleri karara bağlayan komisyon), ihlalden yönetimi sorumlu tutmuş ve şikâyeti haklı bulmuştur.

Tek seferlik bir ihlal her zaman aynı sonuca yol açmaz. RSJ, 6 Haziran 2023 tarihinde 21/22940/GA sayılı davada, yönetimin zorgplicht (koruma ve özen yükümlülüğü) kapsamındaki görevini ihlal etmediğine karar vermiştir: bölümdeki tek seferlik ihlale rağmen personelin sigara kurallarına uyması sağlanıyordu.

Cezaevleri

Kendi hücrenizde sigara içmek

Başkalarıyla paylaşmak zorunda olmadığınız bir hücre, özel alanlar için geçerli istisna kapsamına girebilir. Bu nedenle tütün mevzuatı orada sigara içilmesine imkân tanır. Ancak bu, kendi yaşam alanınızda her zaman sınırsız şekilde sigara içebileceğiniz anlamına gelmez.

Örneğin yangın güvenliği bir kısıtlamayı haklı kılabilir. RSJ, 20 Aralık 2007 tarihli, 07/1788/TA sayılı kararda, akşam saat dokuz buçukta kapılar kilitlendikten sonra ertesi sabaha kadar kişinin kendi yaşam alanında sigara içmesini yasaklayan uygulamayı kabul etmiştir. Bu davada yangın güvenliği özel dikkat gerektiriyordu.

Hücrede sigara içilmesine izin verildiğinde de kurum, dumanın hücre dışında rahatsızlığa yol açmasını önleyecek tedbirlerden sorumludur.

Sigara içen biriyle hücre paylaşmak

Çok kişilik bir hücreye yerleştirme yapılırken sigara alışkanlıkları dikkate alınmalıdır. Staatssecretaris (devlet sekreteri), 26 Mayıs 2011 tarihli bir mektupta sigara içenlerin ve içmeyenlerin ayrı yerleştirilmesini bir inspanningsverplichting (çaba gösterme yükümlülüğü) olarak tanımlamıştır: kurum bunun için çaba göstermelidir, ancak bu koşulsuz bir garanti değildir.

Buna karşılık açık bir koruma ve özen yükümlülüğü vardır. Müdür, sigara içmeyen bir tutuklu veya hükümlüyü hücre arkadaşlarının tütün dumanının istenmeyen ve önlenebilir zararlı etkilerinden korumalıdır. Bu nedenle yargı kararlarına göre şu kurallar geçerlidir:

• Sigara içmeyen biri, buna itiraz ediyorsa kural olarak sigara içen biriyle aynı hücreye yerleştirilmez.
• Buna rağmen aynı hücreye yerleştirilirse müdür bir çözüm aramalıdır.
• Müdür yeterli çabayı göstermezse ciddi bir yükümlülük ihlali söz konusu olabilir ve tegemoetkoming (telafi ödemesi) verilmesine karar verilebilir.

Bir kişinin artık sigara içen biriyle aynı yerde kalmak istemediğini bildirmesine rağmen müdürün buna göre hareket etmemesi, ancak istisnai koşullarda haklı görülebilir. Bu koruma ve özen yükümlülüğü, RSJ'nin 17 Haziran 2020 tarihli, R-19/5447/GA sayılı ve 9 Nisan 2015 tarihli, 15/1066/SGA sayılı kararlarında da yer alır.

25 Temmuz 2024 tarihli, KC 2024-018 sayılı karar buna somut bir örnektir. Sigara içmeyen bir kişi, itirazına rağmen sigara içen biriyle aynı hücreye yerleştirilmiştir. Yönetim, bu durumu mümkün olan en kısa sürede sona erdirmek için hiçbir şey yapmamıştır. Tutuklu veya hükümlünün sürekli şikâyet etmeye devam etmemesi, yönetimi sorumluluğundan kurtarmamıştır. Şikâyet haklı bulunmuş ve € 7,50 telafi ödemesine karar verilmiştir. Bu tutar yalnızca o davaya aittir.

Havalandırma avlusunda sigara içmek

Açık havada sigara yasağı koymaya ilişkin yasal bir zorunluluk yoktur. Müdürün buna rağmen yasak koyup koyamayacağı, tutulmaya ilişkin kurallar çerçevesinde de değerlendirilmelidir.

RSJ, 30 Ocak 2019 tarihli, R-18/51/GA sayılı kararda PI Ter Apel (Ter Apel Ceza İnfaz Kurumu) havalandırma avlusundaki tam sigara yasağını değerlendirmiştir. RSJ'ye göre bu yasak, Penitentiaire beginselenwet, kısaca Pbw (Ceza İnfazının Temel İlkeleri Kanunu) 2. maddesinin 4. fıkrasına aykırıydı. Bu madde, asgari kısıtlama ilkesini içerir: tutulma sırasındaki kısıtlamalar bu ilkenin sınırları içinde kalmalıdır.

RSJ, açık havada uygulanan tam sigara yasağının kurum dışındaki toplumda geçerli durumdan daha ileri gitmesini önemli bulmuştur. Yasak bu değerlendirmeden geçememiştir. RSJ bu şikâyeti kendisi inceleyebilmiştir; çünkü şikâyet, tütün mevzuatının genel denetimiyle değil, müdürün koyduğu yasakla ilgiliydi.

Justitiële jeugdinrichtingen (gençlere yönelik adli infaz kurumları)

Yaş ve sigara içme saatleri

1 Ocak 2014'ten beri 18 yaşından küçük gençlere tütün satılması yasaktır. Gençlere yönelik infaz kurumlarında 18 yaşından küçüklerin sigara içmesi de yasaktır.

18 yaş ve üzerindeki gençler için belirlenmiş sigara içme zamanları vardır. Havalandırma sırasında sigara içebilirler. Ayrıca çoğu zaman sigara içmek için kısa süreliğine dışarı çıkabilecekleri başka zamanlar da bulunur.

Kişinin kendi odasında ve grup yaşam alanlarında tam sigara yasağı vardır. Bu yasak, yaşı gereği sigara içmesine izin verilen gençler için de geçerlidir. Gençlere yönelik infaz kurumlarında elektronik sigara güvenlik nedeniyle yasaktır.

Dolayısıyla hem yaş hem de yer belirleyicidir: 18 yaşında veya daha büyük olmak, bir gencin her yerde veya her zaman sigara içebileceği anlamına gelmez.

Tbs-inrichtingen ve adli sağlık hizmetleri

Hasta odalarından gelen sigara dumanı

Hastaların odalarında sigara içmesine izin veriliyorsa klinik, sigara içmeyenleri bunun etkilerinden korumalıdır. Şikâyetler incelenirken fiilen alınmış önlemlere bakılır.

17 Temmuz 2018 tarihli, KC 2019/012 sayılı davada bir hasta, diğer hastaların, ziyaretçilerin ve personelin sigara dumanından şikâyet etmiştir. Klinikte odalarda hava tahliye sistemi ve iç kurallar vardı; ayrıca hastanın durumuna özel dikkat gösteriliyordu. Diğer hastalar, kapı eşiğinde sigara içmemeleri konusunda uyarılmıştı. Kliniğin yükümlülüklerini yerine getirmediği yeterince ortaya konulamadığı için şikâyet kabul edilmemiştir.

19 Ocak 2019 tarihli, KC 2019/002 sayılı kararda ise sonuç farklı olmuştur. İç kurallara göre, odaya ziyaretçi geldiğinde kapının yaklaşık 10 santimetre açık kalması gerekiyordu. Bu durum, sigara içmeyenleri korumak için gösterilmesi gereken çabayla çelişiyordu. Sigara dumanından kaynaklanan rahatsızlığa karşı ek önlemler alındığı ortaya konulmamıştı. Şikâyet haklı bulunmuş ve € 10 telafi ödemesine karar verilmiştir.

Tamamen sigarasız bir tbs-inrichting

Hastanın kendisine ait bir odasının olması, sigara içmeye devam etmek için koşulsuz bir hak vermez. FPC Dr. S. van Mesdag (adli psikiyatri merkezi), 15 Nisan 2024 tarihinde genel bir sigara yasağı getirmiş, başlangıçta hasta odalarını bu yasaktan muaf tutmuştur. 1 Ekim 2024'ten itibaren bu istisna da kaldırılmıştır.

RSJ, 21 Mart 2025 tarihinde 24/41923/TA ve 24/41927/TA sayılı davalarda, tütün mevzuatının tam bir sigara yasağını zorunlu kılmadığına, ancak böyle bir yasağa başlı başına izin verdiğine karar vermiştir.

Menfaatler dengelenirken, sigara içmeyen hastaların ve çalışanların bedenlerinin ve sağlıklı yaşam ve çalışma ortamlarının korunmasına, sigara içen hastaların seçim özgürlüğünden daha fazla ağırlık verilebilirdi. RSJ ayrıca bu kurumda kısmi bir sigara yasağının uygulanabilir olmadığını yeterince inandırıcı bulmuştur. RSJ, kurumun gerektiğinde sigarayı bırakmak için uygun yardım ve destek sunduğunu esas almıştır.

Bu karar, PI Ter Apel havalandırma avlusundaki sigara yasağından farklı bir durumla ilgilidir. Bu nedenle bir kurum hakkındaki karar, doğrudan diğer tüm kurumlara uygulanamaz.

Sigara kuralları veya sigara dumanı hakkında şikâyet

NVWA tarafından yapılan genel denetim

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, kısaca NVWA (Hollanda Gıda ve Tüketici Ürünleri Güvenliği Kurumu), Tabaks- en rookwarenwet hükümlerine uyulup uyulmadığını denetler. Bu kanunun ihlali hakkında bu kuruma şikâyette bulunabilirsiniz. Bu denetim, bir kurumdaki sigara kuralları ve bunların genel olarak uygulanmasıyla ilgilidir; bireysel sigara uyuşmazlıklarının değerlendirilmesini kapsamaz.

Commissie van Toezicht nezdinde beklag

Ayrıca Commissie van Toezicht (kurumun denetim kurulu) nezdinde beklag yoluna başvurabilirsiniz. Burada genel bir kural ile kişiye yönelik bir karar arasındaki ayrım önemlidir.

Pbw, Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen, kısaca Bjj (Gençlere Yönelik Adli İnfaz Kurumlarının Temel İlkeleri Kanunu) ve Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden, kısaca Bvt (Mahkeme Kararıyla Zorunlu Adli Psikiyatrik Tedaviye Tabi Kişilerin Bakımına İlişkin Temel İlkeler Kanunu), genel bir düzenlemenin kendisine karşı beklag imkânı tanımaz. Yalnızca genel bir sigara yasağının varlığına yönelik şikâyet niet-ontvankelijk (kabul edilemez) sayılır: bu durumda şikâyetin esası incelenmez.

Ancak kuralların size uygulanmasına ilişkin bir karara karşı başvuruda bulunabilirsiniz. Örneğin bir kişinin sigara içmesine izin verilirken diğerine izin verilmemesi böyle bir durumdur. Sizi rahatsız eden sigara dumanına karşı önlem alınmasının reddedilmesi de beklag konusu olabilir.

Yönetimin kişiye yönelik bir kararı hakkında beklag başvurusunun yasal dayanakları şunlardır:

• Pbw 60. madde, 1. fıkra;
• Bjj 65. madde, 1. fıkra;
• Bvt 56. madde, 1. fıkra.

Bu sizin için ne anlama geliyor?

Sigara içiyorsanız: nerede ve ne zaman sigara içilebildiğini öğrenmek için kurumun iç kurallarına bakın. Kendi odanız veya açık hava için geçerli istisnanın, her türlü sigara kısıtlamasını otomatik olarak yasakladığını düşünmeyin.

Sigara dumanından rahatsız oluyorsanız: dumanın nereden geldiğini, ne zaman rahatsızlık yaşadığınızı ve hangi önlemi istediğinizi somut olarak bildirin. Yönetim yalnızca kuralları belirlemekle kalmamalı, bunlara uyulmasını da sağlamalı ve gerektiğinde çözüm aramalıdır.

Sigara içmediğiniz hâlde sigara içen biriyle aynı hücreye yerleştirilirseniz: buna itiraz ettiğinizi açıkça belirtin. İtirazınız, müdürün koruma ve özen yükümlülüğü açısından önemlidir. Bu sorumluluğun devam etmesi için sürekli yeniden şikâyette bulunmanız gerekmez.

Beklag başvurusu yapmak istiyorsanız: hangi kararın, ret yanıtının veya sigara kurallarının hangi uygulamasının sizi kişisel olarak etkilediğini açıkça belirtin. Bu ayrım, şikâyetinizin esasının incelenip incelenmeyeceği konusunda belirleyici olabilir.

Bu sayfa, Hameleers Antonides Advocaten bünyesinde ceza infaz hukuku alanında uzman olan Mr. S.P.C. (Stan) Broekmans'ın uzmanlığı temel alınarak hazırlanmıştır. Kendi durumunuzla ilgili bir sorunuz mu var? Bizimle iletişime geçin; ön değerlendirme ücretsizdir.

Diğer konular

• Açlık ve susuzluk grevi
• Afdeling voor Intensief Toezicht (Yoğun Gözetim Birimi)
• Arrestanten (DJI bünyesinde özel statüde tutulan kişiler)
• Beklagprocedure (şikâyet usulü)
• Ceza infaz kurumunda size yönelik tutum ve davranışlar
• Ceza infazında bakım yükümlülüğü