Terroristenafdeling (terör suçları için özel cezaevi bölümü)

Terroristenafdeling (TA) bölümünde kalmak, normal bir cezaevi bölümüne göre daha sıkı güvenlik ve daha az iletişim ve etkinlik olanağı demektir. Buraya yalnızca hükümlüler değil, şüpheliler de yerleştirilebilir. Yerleştirme, kalışın devamı ve nakil için ayrı kurallar geçerlidir.

Cezaevi sistemi içinde terör suçları bölümü

TA, 2006 yılından beri vardır ve Penitentiaire beginselenwet (Pbw; ceza infazının temel esaslarını düzenleyen kanun) madde 14 uyarınca özel barındırma bölümüdür. Hollanda'da üç ceza infaz kurumuna dağılmış altı TA bulunmaktadır:

• PI Vught (Vught Ceza İnfaz Kurumu): erkekler için;
• PI Rotterdam, locatie De Schie (Rotterdam Ceza İnfaz Kurumu, De Schie yerleşkesi): erkekler için;
• PI Zwolle (Zwolle Ceza İnfaz Kurumu): kadınlar için.

Tutuklu ve hükümlüler yaklaşık beş ila yedi kişilik küçük gruplar hâlinde kalır. Devlet, terör bağlantısı bulunan kişileri ayrı barındırarak diğer tutuklu ve hükümlüleri radikalleştirmelerini veya kendi saflarına çekmelerini önlemeyi amaçlar. TA içinde de istenmeyen temasları ve etkilemeyi mümkün olduğunca önleyecek grup düzeni değerlendirilir.

TA'ya kimler yerleştirilebilir?

Regeling selectie, plaatsing en overplaatsing gedetineerden (Rspog; tutuklu ve hükümlülerin seçimi, yerleştirilmesi ve nakline ilişkin yönetmelik) madde 20a, üç gerekçe öngörür:

• Bir terör suçu işlediğinizden şüphelenilmektedir.
• Böyle bir suçtan mahkûm olmuşsunuzdur. Mahkûmiyet kararının henüz kesinleşmiş olması gerekmez.
• Tutukluluk veya hükümlülük öncesinde ya da sırasında radikalleştirici bir mesaj dile getirmiş veya yaymışsınızdır. Kamu düzeni ve güvenliğiyle ya da kurum içi güvenlikle bağdaşmayan taraftar toplama faaliyetleri de buna dahildir.

Şüphe veya mahkûmiyet söz konusu olduğunda, Wetboek van Strafrecht (Ceza Kanunu) madde 83'te belirtilen suçlar esas alınır. Yönetmelik uyarınca bu gruplar doğrudan TA'ya yerleştirme kapsamına girer. Radikalleştirici mesajlar yayma nedeniyle yerleştirme için bir terör suçundan şüpheli veya hükümlü olmak gerekmez.

Yerleştirme gerekçelerinden birini karşılayan kişi, kural olarak TA'ya yerleştirilir. Ancak Openbaar Ministerie (OM; savcılık teşkilatı) veya Gedetineerden Recherche Informatie Punt (GRIP; tutuklu ve hükümlüler hakkında soruşturma bilgileri irtibat birimi) tarafından sağlanan bilgiler bunun gerekli olmadığını gösterirse yerleştirme yapılmaz. GRIP, polis, OM ve Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI; ceza infaz kurumları idaresi) arasında güvenliğe ilişkin bilgi paylaşımını destekler.

Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming'e (RSJ) göre, bir şüphelinin TA'ya yerleştirilmesi, suçluluğu kanıtlanana kadar kişinin masum sayılması ilkesini ihlal etmez. Bu ilke, Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) madde 6'da yer alır.

Yerleştirme kararı nasıl verilir?

Selectiefunctionaris (yerleştirme ve nakil kararlarından sorumlu görevli), bakan adına TA'ya yerleştirmeye ve hangi kuruma gideceğinize karar verir. Bu yetki Pbw madde 15'e dayanır. Kurumda birden fazla TA varsa, hangi bölümde kalacağınızı Pbw madde 16 uyarınca müdür belirler.

İlk kabul ve risk değerlendirmesi

Erkekler önce Vught'taki, kadınlar ise Zwolle'deki kabul bölümüne alınır. Bu ilk aşama en fazla on hafta sürer. Bu süre içinde risk profili oluşturmak için bilgi toplanır:

• personelin ve bir psikoloğun gözlemleri;
• Reclassering Nederland (Hollanda denetimli serbestlik ve topluma dönüş destek kurumu) tarafından VERA-2R yöntemiyle yapılan risk değerlendirmesi;
• GRIP tarafından yapılan risk analizi.

VERA-2R, şiddet içeren aşırıcılıkla ilgili riskleri 34 gösterge üzerinden değerlendirir. Toplanan bilgiler, hangi bölümün uygun olduğunu belirlemeye yardımcı olur.

DJI, liderleri ve ideologları mümkün olduğunca takipçilerinden ayrı yerleştirmeye çalışır. Ayrıca cinsiyet, kırılganlık, etkilenmeye açıklık, bir gruba uygunluk, öfke, hayal kırıklığı, suç geçmişi ve çatışma bölgesinden gelmiş olma gibi unsurlar da dikkate alınabilir.

Günlük program ve başkalarıyla iletişim

TA'da, Pbw madde 8 ve 19 uyarınca individueel regime (bireysel infaz düzeni) uygulanır. Bu, hangi etkinlikleri tek başınıza veya başkalarıyla yapacağınızı müdürün belirlemesi anlamına gelir (Pbw madde 21). Etkinliklere katılmanız için tanınan olanaklarda iyi davranış da rol oynar (Pbw madde 22). Bu nedenle diğer tutuklu ve hükümlülerden ayrı tutulmanız ve kapsamlı kısıtlamalarla karşılaşmanız mümkündür.

DJI'ye göre günlük program, 10 saati çalışma olmak üzere haftada 36 saattir. Bu 36 saat, aynı zamanda hücre dışında geçirilen süredir. Programda eğitim, spor, serbest zaman etkinlikleri, açık havaya çıkma ve manevi destek gibi faaliyetler bulunur. Fiilen sunulan çalışma olanakları risk profiline de bağlıdır ve TA'ya göre değişir.

Dış dünyayla iletişim için şu olanaklar geçerlidir:

• haftada bir saat ziyaret;
• haftada dört kez onar dakikalık telefon görüşmesi;
• avukatınızla iletişimi sürdürme olanakları.

Ayrı tutmanın sınırları

EVRM madde 3, işkenceyi ve insanlık dışı veya aşağılayıcı muameleyi yasaklar. RSJ'ye göre kişi başkalarından tamamen izole edilmediği, kendisine bazı etkinlikler sunulduğu ve ziyaretçi kabul edebildiği sürece TA düzenindeki kısıtlamalar bu yasağa aykırı değildir. Dolayısıyla fiilî koşullar önemini korur.

De Schie'de açık havaya çıkmak için standart olarak ayrı, üstü kapalı bir havalandırma alanı kullanılır. RSJ, buna karşı yapılan şikâyeti genel bir kurala yönelik olduğu için esas yönünden incelememiştir (RSJ 8 Ekim 2018, R-140).

Ek gözetim ve güvenlik önlemleri

Telefon görüşmeleri ve ziyaret sırasındaki konuşmalar kaydedilir ve denetlenir. Avukatınız gibi koruma altındaki, geprivilegieerde contacten (iletişim gizliliği özel olarak korunan kişiler) ile yapılan görüşmeler istisnadır. Ayrıca gelen ve giden yazışmalar kontrol edilir ve hücre aramaları normal bölümlere göre daha sık yapılır.

Avukatla görüşme belirli bir saate planlanabilir. De Schie'deki TA'nın kurum içi kurallarına göre tutuklu veya hükümlü, bu talebini personele iletir ve ardından görüşme saati belirlenir. Bir olayda RSJ, aynı gün daha sonraki bir saat için planlanan sevk nedeniyle avukatla görüşme talebinin reddedilmesini makul bulmuştur (RSJ 17 Mayıs 2019, R-18/134/GA).

Visitatie (çıplak bedenin gözle kontrol edilmesi)

Dış dünyayla doğrudan temasın ardından TA'daki tutuklu ve hükümlülere visitatie uygulanır: kontrol amacıyla beden gözle incelenir. Bu işlem, EVRM madde 8'deki özel hayata saygı hakkına müdahale eder.

RSJ, bir olayda TA politikası kapsamında standart visitatie uygulamasına izin vermiştir. Pbw madde 29 bunun yasal dayanağını oluşturmuştur. Önlem gerekli ve orantısız olmayan bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. Uzun bir süre boyunca sistematik visitatie yapılmamış olması da bu değerlendirmede dikkate alınmıştır (RSJ 24 Haziran 2016, 15/3875/GA).

TA'dan ne zaman ayrılabilirsiniz?

Cezanın sonuna doğru nakil

Rspog madde 26a, bir terör suçundan mahkûmiyet nedeniyle TA'da kalanların bu bölümden ayrılmasını düzenler. Bunun için şu iki koşulun birlikte karşılanması gerekir:

• Kesinleşmiş hapis cezasının veya özgürlükten yoksun bırakıcı tedbirin üçte birini tamamlamış olmalısınız.
• Kalan süre en az dört ay, en fazla bir yıl olmalıdır.

Normal infaz düzenine nakil, izin olanakları dahil çeşitli yollarla topluma dönüş hazırlığını ilerletmeyi amaçlar. Önce her durumda bir GVM-hoog-inrichting (kaçma ve toplumsal risk düzeyi yüksek kişiler için ek gözetimli kurum) içine yerleştirme yapılır. Burada kaçma tehlikesi ve toplumsal risk nedeniyle ek gözetim uygulanır.

Bu ayrılma düzenlemesi şu durumlarda uygulanmaz:

• uitlevering (başka bir devlete iade) veya iade olasılığı;
• kaçmanız hâlinde toplumsal riskin yüksek olması;
• TA'daki son yılınızda radikalleştirici bir mesaj dile getirmeniz veya yaymanız.

Radikalleştirici mesajlar nedeniyle yıllık değerlendirme

Radikalleştirici mesajlar yaymanız veya dile getirmeniz nedeniyle yerleştirildiyseniz, selectiefunctionaris her on iki ayda bir kendiliğinden kalış süresinin uzatılması hakkında karar vermelidir. İlk değerlendirme, yerleştirmeden on iki ay sonra yapılır. Bu, Rspog madde 26b'de düzenlenmiştir.

Daha erken nakil ve özel durumlar

TA'daki her tutuklu veya hükümlü, Pbw madde 18 uyarınca istediği zaman nakil talep edebilir. RSJ, TA'da kalmaya devam etmenin sorunlu olabileceği çeşitli durumlar belirtmiştir:

• Ruhsal sorunlar ve kalış koşulları: bunlar birlikte değerlendirilmelidir. Uzun süreli sosyal izolasyon ve ciddi, gerçek bir tehdit önlenmelidir.
• Kalan ceza süresinin dört aydan az olması: bu durumda da topluma dönüş amacıyla TA'dan ayrılmak mümkün olabilmelidir (RSJ 14 Mart 2018, 17/3491/GB).
• Devam eden bir hoger beroep (üst mahkemede istinaf incelemesi): kesinleşmiş bir mahkûmiyetin bulunmaması, daha erken ayrılmaya engel değildir. RSJ bu konuda Rspog madde 26a'daki istisnalara atıfta bulunmuştur (RSJ 17 Temmuz 2018, R-54 ve 29 Ocak 2019, R-18/1736/GB).

Vrijspraak (beraat kararı), TA'da kalışın her zaman sona ereceği anlamına gelmez. RSJ, bir kişinin beraat etmesinden sonra, OM'nin hâlâ şüpheleri olduğu ve hoger beroep başvurusu yaptığı gerekçesiyle nakil talebinin reddedilmesini kabul etmiştir (RSJ 7 Haziran 2022, 21/25068/GB).

Yerleştirme kararlarına karşı şikâyet ve beroep

Selectiefunctionaris tarafından TA'ya yerleştirme veya TA'dan ayrılma hakkında verilen bir karara karşı Commissie van Toezicht (cezaevi denetim komisyonu) nezdinde şikâyette bulunamazsınız. Çünkü karar müdür tarafından verilmemiştir.

Nakil talebiniz reddedilirse RSJ nezdinde beroep başvurusu yapabilirsiniz, bunun dayanağı Pbw madde 72 fıkra 1'dir. Böyle bir talebin kabul edilmesine karşı ise başvurulabilecek bir kanun yolu yoktur.

Bu nedenle TA'ya yerleştirilmeniz ile infaz düzeninin uygulanması arasında ayrım yapın. Üstü kapalı havalandırma alanı örneği ayrıca, genel bir kurala karşı yapılan şikâyetin esas yönünden incelenmesinin zorunlu olmadığını gösterir.

Koşullar ve topluma dönüş üzerine araştırmalar

Eleştiriler ve denetim

Europese comité tegen foltering en onmenselijke behandeling (CPT; Avrupa İşkenceyi ve İnsanlık Dışı Muameleyi Önleme Komitesi), 2016 yılında De Schie'deki etkinlik olanaklarını ve hücre dışında geçirilen sürenin sınırlı olmasını eleştirmiştir. CPT'ye göre kötü cezaevi koşulları ve orantısız önlemler, aksine radikalleşmeyi teşvik edebilir. Komite, 2022 yılında Vught'taki infaz düzenini ve çeşitli güvenlik önlemlerini aşırı kısıtlayıcı bulmuştur. Zwolle'deki koşullar daha az sıkıydı. CPT, her iki yerleşke için de radikalleşmeye karşı daha fazla destek ve etkinlik önermiştir.

Amnesty International (Uluslararası Af Örgütü), 2017 yılında otomatik yerleştirme, uzun süre tek başına tutulma, ağır müdahale içeren kontroller ve yeterince etkili olmayan hukuki koruma gibi konuları eleştirmiştir. Bakan, 2018 yılında TA'nın insan hakları standartlarına uygun olduğunu belirtmiş, ancak bireysel risk değerlendirmesinin önemini de kabul etmiştir. 2016 yılından beri, önlemlerin risk profiline uyarlandığı farklılaştırılmış bir yerleştirme politikası uygulanmaktadır.

Inspectie Justitie en Veiligheid (Adalet ve Güvenlik Teftiş Kurumu), 2018 yılında Vught ve De Schie'deki haklar, etkinlikler ve topluma yeniden uyum konusunda genel olarak olumlu değerlendirmede bulunmuştur. Bununla birlikte VERA-2R, mevcut risk bilgileri, personelin yetkinlikleri ve diğer kuruluşlarla düzenli iş birliği konusunda dikkat edilmesi gereken noktalar vardı.

Rehberlik, eğitim ve aile

2021 yılındaki araştırmalar, daha geniş eğitim ve çalışma olanaklarını, aile ve sosyal çevrenin desteğini ve devam eden radikal inançlara dikkat edilmesini vurgulamıştır. Mevcut eğitim programları, kâğıt üzerinde DJI'nin yedi odak alanını kapsıyordu: aile desteği, sosyal çevre, kimlik, ideolojinin yeniden değerlendirilmesi, günlük yaşamın pratik konuları, direnç geliştirme ve rehberliğin kişiye uygun olması.

Araştırmacılar, bu rehberlik hizmetlerinin daha iyi kayda alınmasını ve tanınmasını, aileyle daha nitelikli iletişimi ve TA'daki yaşam ortamına dikkat edilmesini önermiştir. 26 Ekim 2021 tarihli politika yanıtında, daha geniş eğitim ve çalışma olanakları, merkezi kayıt, bilgilendirme broşürleri ve personel için ek eğitim gibi adımlar duyurulmuştur.

DJI'nin Programma Aanpak Radicalisering en Extremisme (Radikalleşme ve Aşırıcılıkla Mücadele Programı), TA'daki tüm tutuklu ve hükümlüler hakkında farklı uzmanlık alanlarından kişilerin katıldığı toplantılar düzenler. Rehberlik hizmetlerini birbirine uyumlu hâle getirmek için reclassering (denetimli serbestlik ve topluma dönüş destek hizmetleri) ve belediyeler de bu toplantılara katılır. Bu görüşmeler sonucunda sosyal desteği güçlendirmek için bire bir destek eşleştirme programları da başlatılmıştır.

Yeniden suç işleme

2022 tarihli bir WODC (Adalet ve güvenlik alanında bilimsel araştırma ve dokümantasyon merkezi) yayını, eski TA tutuklu ve hükümlülerinin yüzde 14'ünün iki yıl içinde yeniden suç işlediğini bildirmiştir; terör suçları için bu oran yüzde 4'tür. Ayrı olarak belirtilen terör suçlarından hüküm giymiş kişiler grubunda, iki yıl içinde genel olarak yeniden suç işleme oranı yüzde 24,2 iken, normal cezaevlerinden çıkan eski hükümlülerde bu oran yüzde 47'dir. Bu rakamlar farklı gruplara ve farklı yeniden suç işleme türlerine ilişkindir. TA'dan ayrılan kişi sayısının az olması nedeniyle dört yıl sonra yeni bir ölçüm yapılması önerilmiştir.

Bu sizin için ne anlama geliyor?

• Yerleştirme gerekçenizi kontrol edin. Yeniden değerlendirme ve TA'dan ayrılma için hangi kuralların geçerli olduğunu belirleyen unsurlardan biri budur.
• Risk profilini görüşün. Bu profil bölüm seçimini, güvenlik önlemlerini ve etkinlikleri etkiler.
• Somut etkileri gündeme getirin. Ruhsal şikâyetler, izolasyon ve tehdit, kalışın devam edip etmemesi açısından önemli olabilir.
• Nakil için hazırlık yapın. Kalan ceza süresini, eğitimi, işi, rehberlik hizmetlerini ve aileyle iletişimi avukatınızla görüşün.
• Doğru usulü seçin. Reddedilen bir nakil talebi için başvuru yeri Commissie van Toezicht değil, RSJ'dir.

Aileler açısından ziyaret ve telefon görüşmeleri sınırlıdır ve genellikle denetlenir. Bununla birlikte aileden ve güven duyulan diğer kişilerden alınan destek, topluma dönüş hazırlığının temel bir parçası olarak görülür.

Bu sayfa, Hameleers Antonides Advocaten bünyesinde ceza infaz hukuku alanında uzman olan Mr. S.P.C. (Stan) Broekmans'ın uzmanlığı temel alınarak hazırlanmıştır. Kendi durumunuzla ilgili bir sorunuz mu var? Bizimle iletişime geçin; ön değerlendirme ücretsizdir.

Diğer konular

• Açlık ve susuzluk grevi
• Afdeling voor Intensief Toezicht (Yoğun Gözetim Birimi)
• Arrestanten (DJI bünyesinde özel statüde tutulan kişiler)
• Beklagprocedure (şikâyet usulü)
• Ceza infaz kurumunda size yönelik tutum ve davranışlar
• Ceza infazında bakım yükümlülüğü