Beklagprocedure (procedura rozpatrywania skarg)

Nie zgadzasz się z decyzją dyrektora placówki, w której przebywasz? W ramach beklagprocedure możesz zwrócić się o ocenę tej decyzji do beklagcommissie (komisji rozpatrującej skargi) działającej przy Commissie van Toezicht (komisji nadzorczej). Obowiązują przy tym krótkie terminy, a zasady różnią się w zależności od tego, czy chodzi o dorosłych osadzonych, nieletnich czy ter beschikking gestelden (osoby objęte środkiem zabezpieczającym Tbs).

Zakłady karne: czego może dotyczyć skarga?

Beklagrecht (prawo do składania skarg) dorosłych osadzonych reguluje rozdział 11 Penitentiaire beginselenwet (Pbw) (ustawy o podstawowych zasadach wykonywania kary pozbawienia wolności). Artykuł 60 Pbw pozwala złożyć skargę na:

• Decyzję, którą dyrektor lub osoba działająca w jego imieniu podejmuje w twojej sprawie.
• Brak decyzji lub odmowę jej wydania.
• Wykonanie decyzji.
• Ogólną zasadę lub sytuację sprzeczną z przepisami wyższego rzędu.
• Systematyczne i poważne zaniedbania dyrektora w wykonywaniu obowiązków związanych z opieką.

Nie każde niezadowolenie może więc zostać rozpatrzone merytorycznie. RSJ wyjaśniła to rozróżnienie we wrześniu 2023 r. Ta sama beklagprocedure obowiązuje osadzonych na AIT (oddziale o zaostrzonym nadzorze) lub w EBI (jednostce o szczególnie wysokim poziomie zabezpieczeń).

Skargi dotyczące opieki medycznej i decyzji innych osób

Dla skarg dotyczących opieki medycznej przewidziano osobną procedurę. Skarga na systematyczne zaniedbywanie przez dyrektora obowiązków związanych z opieką może jednak należeć do właściwości beklagcommissie. W sprawie KC2025/002 przyjęto do rozpatrzenia skargę na długotrwałe pozbawienie opieki medycznej w czasie ciąży.

Decyzja selectiefunctionaris (urzędnika odpowiedzialnego za kwalifikowanie i kierowanie osadzonych do placówek) nie należy do właściwości beklagcommissie. W sprawie KC2025/006 dotyczyło to również umieszczenia na arrestantenafdeling (oddziale dla osób zatrzymanych), które wynikało bezpośrednio z takiej decyzji.

Bemiddeling (mediacja)

Na podstawie artykułu 59a Pbw możesz ustnie lub pisemnie poprosić o bemiddeling, jeśli nie jesteś zadowolony z zachowania dyrektora lub zapewnianej przez niego opieki. Zachowanie pracowników traktuje się przy tym jak zachowanie dyrektora. Jeżeli chodzi o decyzję, na którą przysługuje beklag (skarga), wniosek należy złożyć najpóźniej siódmego dnia po zapoznaniu się z nią.

Maandcommissaris (członek komisji nadzorczej pełniący miesięczny dyżur), należący do Commissie van Toezicht, stara się znaleźć rozwiązanie w ciągu czterech tygodni. Obie strony mogą przedstawić swoje stanowisko. W razie potrzeby zapewnia się tłumacza ustnego. Wynik zostaje zapisany i w razie potrzeby przetłumaczony.

Justitiële jeugdinrichtingen (placówki wymiaru sprawiedliwości dla nieletnich): odrębne zasady

Do nieletnich stosuje się rozdział 13 Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (Bjj) (ustawy o podstawowych zasadach funkcjonowania placówek wymiaru sprawiedliwości dla nieletnich). Artykuł 65 Bjj określa, na jakie decyzje dyrektora lub osoby działającej w jego imieniu przysługuje beklag. Może to obejmować również zaniechanie wydania decyzji lub odmowę jej wydania. Zasady sformułowane przez RSJ we wrześniu 2023 r. dla dorosłych nie mają zastosowania do nieletnich.

Bemiddeling dla nieletnich i rodziców

Artykuł 64 Bjj pozwala nieletnim ustnie lub pisemnie poprosić o bemiddeling w sprawie zachowania dyrektora lub zapewnianej przez niego opieki. Także tutaj zachowanie pracowników przypisuje się dyrektorowi. W przypadku decyzji, na którą przysługuje beklag, termin na złożenie wniosku wynosi siedem dni od zapoznania się z nią.

Maandcommissaris dąży do znalezienia rozwiązania w ciągu sześciu tygodni. Nieletni i dyrektor mogą przedstawić swoją wersję wydarzeń; w razie potrzeby zapewnia się tłumacza ustnego. Otrzymują wynik na piśmie, wraz z tłumaczeniem, jeśli jest potrzebne.

Dyrektor musi w ciągu czterech tygodni od otrzymania stanowiska poinformować, czy zgadza się z oceną maandcommissaris i jakie działania podejmuje. Na tę informację nieletni może złożyć beklag.

Również rodzice, opiekun prawny, ojczym, macocha lub rodzice zastępczy mogą zwrócić się do maandcommissaris w sprawie sposobu, w jaki dyrektor zachowywał się wobec nich.

Tbs (środek zabezpieczający obejmujący leczenie sprawcy) i opieka sądowo-psychiatryczna

Dla ter beschikking gestelden przewidziano procedurę skargową w Bvt (ustawie o podstawowych zasadach opieki nad osobami objętymi Tbs). Jest to odrębna regulacja w ramach opieki sądowo-psychiatrycznej. Procedura opisana poniżej dotyczy dorosłych osadzonych podlegających Pbw oraz nieletnich podlegających Bjj.

Składanie skargi: gdzie, jak i kiedy?

Wyślij pisemną skargę do beklagcommissie placówki, w której podjęto decyzję. Ta komisja pozostaje właściwa także wtedy, gdy przeniesiono cię już do innej placówki. Wynika to z artykułu 61 Pbw i artykułu 66 Bjj.

Nie musisz korzystać ze specjalnego formularza. Opisz jednak jasno, jaką decyzję kwestionujesz i dlaczego. Niejasna skarga może zostać uznana za niet-ontvankelijk (niedopuszczalną): komisja nie oceni wtedy jej treści. Jeśli nie znasz wystarczająco dobrze języka niderlandzkiego, możesz napisać w innym języku.

Złóż skargę najpóźniej siódmego dnia po dniu, w którym dowiedziałeś się o decyzji. Złożenie skargi po terminie bez uzasadnionego powodu co do zasady prowadzi do uznania jej za niet-ontvankelijk. Wcześniejsza próba samodzielnego rozwiązania problemu może być uzasadnionym powodem opóźnienia, ale podlega to ocenie. Nie czekaj ze złożeniem pierwszej skargi do opuszczenia placówki.

Wycofanie skargi

Wycofanie oznacza świadomą rezygnację z dalszego rozpatrywania skargi. W przypadku dorosłych z orzecznictwa RSJ wynika, że należy zrobić to na piśmie; ustne wycofanie, które później zostaje zakwestionowane, nie jest prawnie skuteczne.

Możesz otrzymać termijnbrief (pismo wyznaczające termin na odpowiedź) z prośbą o poinformowanie w ciągu czternastu dni, czy chcesz dalszego rozpatrywania skargi. W przypadku nieletniego zwolnionego z placówki brak odpowiedzi może co do zasady zostać uznany za wycofanie skargi.

Wycofanej skargi zazwyczaj nie rozpatruje się ponownie. Nowa skarga w tej samej sprawie może jednak zostać rozpatrzona, jeśli nadal została złożona w terminie.

Rozpatrywanie skargi i beklagzitting

Beklagcommissie składa się z trzech członków, których wspiera sekretarz. Sprawy proste lub od razu jasne może rozstrzygnąć jeden beklagrechter (osoba orzekająca w sprawie skargi). Dyrektor otrzymuje twoją skargę, aby się do niej ustosunkować; jego odpowiedź otrzymasz na piśmie.

Także po złożeniu skarga może trafić do maandcommissaris w celu przeprowadzenia bemiddeling. Osoba, która jako maandcommissaris rozmawiała o twojej skardze, nie może zasiadać w komisji, która ją rozstrzyga. Bemiddeling jest możliwa również podczas posiedzenia, jeśli obie strony wyrażą zgodę.

Twoje prawa podczas posiedzenia

Posiedzenie odbywa się w placówce i co do zasady nie jest publiczne. Można odstąpić od posiedzenia, jeśli od razu jest jasne, że skarga jest niet-ontvankelijk, ongegrond (bezzasadna) lub gegrond (zasadna).

Zgodnie z artykułami 64 i 65 Pbw oraz artykułami 69 i 70 Bjj obowiązują między innymi następujące zasady:

• Ty i dyrektor możecie ustnie przedstawić swoje stanowiska.
• Możesz wskazać pytania, które chcesz zadać dyrektorowi lub świadkom.
• Możesz przyjść z osobą udzielającą pomocy prawnej albo, za zgodą komisji, z inną zaufaną osobą.
• Jeśli nie znasz wystarczająco dobrze języka niderlandzkiego, zapewnia się tłumacza ustnego.

Możliwe jest wysłuchanie stron osobno. Najważniejszą treść złożonego oświadczenia przekazuje się wtedy drugiej stronie. Po przeniesieniu do innej placówki możesz zostać wysłuchany przez inną beklagcommissie. Nazywa się to rogatoir verhoor (przesłuchaniem na zlecenie innej komisji). Sporządza się z niego sprawozdanie; obecność twojego adwokata przy tym przesłuchaniu nie zastępuje możliwości jego udziału także w posiedzeniu z dyrekcją.

Wniosek o odroczenie

Ty, twój adwokat i dyrektor możecie poprosić o aanhouding (odroczenie rozpatrywania sprawy). Może o tym zdecydować również komisja, na przykład w celu dodatkowego zbadania sprawy. Wyjaśnij, dlaczego odroczenie jest potrzebne i że chcesz być obecny. Nieobecność twojego adwokata nie zobowiązuje komisji automatycznie do odroczenia.

Świadkowie, nagrania z kamer i inne dowody

Komisja może przesłuchać świadków, ale może odrzucić taki wniosek, jeśli ma już wystarczająco dużo informacji. Nie może nikogo zmusić do stawienia się ani do składania zeznań zgodnych z prawdą. Od tussenuitspraak (rozstrzygnięcia w toku postępowania) dotyczącego przesłuchania świadków nie przysługuje osobne hoger beroep (odwołanie do wyższej instancji).

Brak zeznań świadków może mieć konsekwencje. W orzeczeniu RSJ z 30 marca 2012 r., 11/4331/GA, oświadczenie skarżącego uznano za wiarygodne, ponieważ dyrekcja nie przesłuchała świadków zdarzenia.

Nagrania z kamer również mogą służyć jako dowód. Jeśli dyrektor opiera na nich karę, nagrania muszą pozostać dostępne na potrzeby beklag i beroep. W orzeczeniu RSJ z 7 września 2007 r., 07/1466/GA, decyzja nie mogła zostać utrzymana, ponieważ oskarżenie opierało się wyłącznie na nagraniach, które zaginęły. Nagrania z kamer nie zawsze są konieczne: jasne, pisemne sprawozdanie opisujące fakty ma zazwyczaj dużą wagę.

Znaczenie ma również rzeczywista możliwość ustosunkowania się do dowodów. W sprawie KC 2012/126 beklagcommissie pominęła proces-verbaal (protokół urzędowy), ponieważ skarżącemu nie pozwolono się z nim zapoznać. Karę uznano za nieracjonalną, a skarżącemu przyznano € 60 w ramach tegemoetkoming (rekompensaty).

Schorsing: tymczasowe wstrzymanie wykonania

W trakcie beklagprocedure możesz poprosić przewodniczącego beroepscommissie (komisji odwoławczej) RSJ o całkowite lub częściowe wstrzymanie wykonania decyzji dyrektora. Nazywa się to schorsing i jest uregulowane w artykule 66 Pbw oraz artykule 71 Bjj.

Schorsingsverzoek (wniosek o wstrzymanie wykonania) do RSJ nie zastępuje skargi. Złóż więc także klaagschrift (pisemną skargę) do beklagcommissie. Przewodniczący wysłuchuje dyrektora, zanim podejmie decyzję o schorsing.

Orzeczenie i tegemoetkoming

Zgodnie z artykułem 67 Pbw i artykułem 72 Bjj komisja musi wydać orzeczenie w ciągu czterech tygodni od otrzymania skargi. W szczególnych okolicznościach może przedłużyć ten termin maksymalnie o cztery tygodnie. Ty i dyrektor zostaniecie o tym poinformowani. Samo przekroczenie terminu nie wywołuje skutków prawnych.

Możliwe rozstrzygnięcia to:

• Niet-ontvankelijk: treść skargi nie jest oceniana, na przykład z powodu złożenia jej po terminie.
• Ongegrond: decyzja spełnia wymagania wynikające z właściwych przepisów i uwzględnienia interesów stron.
• Gegrond: decyzja jest sprzeczna z właściwymi przepisami ustawowymi lub umowami międzynarodowymi albo po rozważeniu interesów okazuje się nieracjonalna lub niesprawiedliwa.

W przypadku uznania skargi za gegrond komisja może uchylić decyzję w całości lub części, sama wydać decyzję zastępczą albo nakazać dyrektorowi ponowne rozstrzygnięcie sprawy (artykuł 68 Pbw i artykuł 73 Bjj). Skutki decyzji należy w miarę możliwości usunąć. Jeśli nie jest to możliwe, komisja ocenia, czy odpowiednia jest tegemoetkoming; może ona mieć formę pieniężną.

Bezpłatnie otrzymasz orzeczenie z uzasadnieniem i informacją o beroep. W razie potrzeby zapewnia się tłumaczenie. Jeśli wniesiono beroep od ustnego orzeczenia, zostanie ono następnie sporządzone na piśmie. Opublikowane orzeczenia nie mogą ujawniać twojej tożsamości.

Składanie wielu skarg nie jest łatwo uznawane za nadużycie. Wielokrotne powtarzanie na dużą skalę tych samych skarg uznanych za niet-ontvankelijk lub ongegrond może jednak prowadzić do uznania ich za niet-ontvankelijk.

Beroep do RSJ i wraking (wniosek o wyłączenie z powodu podejrzenia stronniczości)

Ty i dyrektor możecie wnieść beroep do Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) (Rady ds. Stosowania Prawa Karnego i Ochrony Nieletnich). Termin wynosi siedem dni od otrzymania pisemnego orzeczenia lub od ogłoszenia orzeczenia ustnego (artykuł 69 Pbw i artykuł 74 Bjj).

Wyjaśnij, dlaczego kwestionujesz merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. W przypadku dorosłych osadzonych samo wskazanie błędów proceduralnych nie wystarcza. RSJ stawia mniej rygorystyczne wymagania wobec beroepschrift (pisma odwoławczego) osadzonego niż wobec pisma adwokata lub dyrektora. Beroepscommissie może rozpatrzyć sprawę pisemnie i utrzymać orzeczenie w mocy albo je uchylić, bądź uznać beroep za niet-ontvankelijk.

Beroep nie wstrzymuje automatycznie wykonania orzeczenia, z wyjątkiem przyznanej tegemoetkoming. Można osobno wystąpić o schorsing na podstawie artykułu 70 Pbw lub artykułu 75 Bjj.

Jeśli istnieją konkretne oznaki stronniczości, możesz wystąpić o wraking członka RSJ rozpatrującego sprawę na podstawie artykułu 31 Instellingswet Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (ustawy ustanawiającej RSJ). Rozpatrywanie sprawy zostaje wtedy wstrzymane. Jeśli członek nie zgadza się na wyłączenie, rozstrzyga o tym osobna wrakingskamer (izba rozpatrująca wnioski o wyłączenie). Od tej decyzji nie przysługuje środek zaskarżenia. Ponowne wnioski wymagają nowo ujawnionych okoliczności; nadużycie może uniemożliwić składanie kolejnych wniosków. Pbw nie przewiduje procedury wraking wobec samej beklagcommissie.

Artykuł 33 tej samej Instellingswet daje procureur-generaal przy Hoge Raad (prokuratorowi generalnemu przy Sądzie Najwyższym Niderlandów) możliwość wniesienia cassatie in het belang der wet (kasacji w interesie prawa) od orzeczeń RSJ.

Co to oznacza dla ciebie?

Zapisz, kiedy dowiedziałeś się o decyzji, i złóż skargę w terminie do właściwej komisji. Opisz konkretnie, co postanowiono, dlaczego się z tym nie zgadzasz i jakie dowody mają znaczenie. W razie potrzeby poproś o zachowanie nagrań z kamer, przesłuchanie świadków, tłumacza ustnego lub pomoc prawną. Jeśli chcesz dalszego rozpatrywania sprawy, odpowiedz na termijnbrief. Po wydaniu orzeczenia od razu sprawdź termin na beroep, także wtedy, gdy orzeczenie ogłoszono ustnie.

Ta strona została opracowana na podstawie wiedzy i doświadczenia Mr. S.P.C. (Stan) Broekmans, specjalisty w zakresie prawa penitencjarnego w Hameleers Antonides Advocaten. Masz pytanie dotyczące swojej sytuacji? Skontaktuj się z nami. Wstępna ocena jest bezpłatna.

Inne tematy

• Afdeling voor Intensief Toezicht (oddział intensywnego nadzoru)
• Arrestanten (szczególna kategoria osadzonych)
• Detentiefasering (stopniowe przygotowanie do życia na wolności)
• Disciplinaire straffen (kary dyscyplinarne)
• Dwangbehandeling (leczenie przymusowe)
• Edukacja i rozwój