Extra Beveiligde Inrichting (EBI) (zakład o szczególnie wysokim poziomie zabezpieczeń)

Extra Beveiligde Inrichting (EBI) w PI Vught (zakładzie karnym w Vught) ma najwyższy poziom zabezpieczeń w więziennictwie. Dla osadzonych i ich rodzin oznacza to rygorystyczne kontrole i ograniczone możliwości kontaktu. Od 1 listopada 2025 r. obowiązują dodatkowe ograniczenia, również w kontaktach z adwokatami.

Więziennictwo: historia i poziom zabezpieczeń

Po wzroście liczby ucieczek początkowo utworzono małe oddziały o szczególnie wysokim poziomie zabezpieczeń. W 1993 r. otwarto tymczasowy EBI w Vught, a w 1997 r. — docelowy zakład. Ani z tymczasowego, ani z docelowego EBI nigdy nie doszło do ucieczki.

EBI ma 24 miejsca. Na 2026 r. przewidziano rozbudowę o dwanaście miejsc w Vught. Ponadto miejsca EBI zaplanowano w Justitieel Complex Vlissingen (kompleksie penitencjarnym we Vlissingen), którego oddanie do użytku przewiduje się w połowie 2030 r.

Najwyższy poziom zabezpieczeń wynika z art. 13 ust. 1 lit. d Penitentiaire beginselenwet (Pbw) (ustawy o podstawowych zasadach wykonywania kary pozbawienia wolności). Pbw reguluje prawa i obowiązki podczas osadzenia. EBI ma własny wzorcowy regulamin wewnętrzny. Dyrektor musi w ciągu miesiąca przesłać regulamin oraz jego zmiany do zatwierdzenia przez Minister (ministra).

Kiedy można umieścić Cię w EBI?

Art. 6 Regeling selectie, plaatsing en overplaatsing gedetineerden (Rspog) (rozporządzenia dotyczącego kwalifikowania, umieszczania i przenoszenia osadzonych) przewiduje cztery podstawy umieszczenia:

• Skrajnie wysokie ryzyko ucieczki, połączone z niedopuszczalnym zagrożeniem dla społeczeństwa wynikającym z niebezpieczeństwa ponownego popełnienia poważnych przestępstw z użyciem przemocy.
• Niedopuszczalne skutki ucieczki dla społeczeństwa, przy czym samo ryzyko ucieczki ma mniejsze znaczenie.
• Podejrzenie prowadzenia z zakładu karnego działalności przestępczej zagrażającej życiu lub innej bardzo poważnej działalności przestępczej, stwarzającej zagrożenie dla porządku publicznego lub osób.
• Ogólne zagrożenie wynikające z podejrzenia, skazania, okoliczności przestępstwa lub osobowości, stwarzające niedopuszczalne ryzyko dla społeczeństwa.

W przypadku ostatniej podstawy zagrożenie to przyjmuje się w każdym razie przy podejrzeniu lub skazaniu za udział w organizacji przestępczej, jeżeli zgodnie z podejrzeniem lub wyrokiem jesteś jej założycielem, przywódcą lub osobą nią zarządzającą. Celem organizacji musi być popełnianie przestępstw zagrożonych ustawowo karą co najmniej dwunastu lat pozbawienia wolności. Podstawę stanowi tu art. 140 ust. 3 i 4 Wetboek van Strafrecht (kodeksu karnego).

Podejmowanie decyzji i tryb pilny

Najpierw opinię wydaje selectie-adviescommissie EBI, SAC EBI (komisja doradcza ds. kwalifikowania do EBI) (art. 23 Rspog). Oprócz ogólnych zasad z art. 24 i 25 obowiązują dodatkowe gwarancje z art. 26 Rspog:

• Wniosek zawiera informacje co najmniej od meldpunt-GRIP (punktu zgłoszeniowego informacji związanych z bezpieczeństwem więziennym) i Openbaar Ministerie (prokuratury) dotyczące ryzyka ucieczki, zagrożenia dla społeczeństwa lub działalności przestępczej prowadzonej z zakładu karnego.
• Selectiefunctionaris (urzędnik decydujący o kwalifikowaniu i umieszczaniu osadzonych) wysłuchuje Cię przed wydaniem decyzji. Twoje kontrargumenty zostają uwzględnione w opinii dotyczącej kwalifikacji.
• Bez jednomyślnej opinii za umieszczeniem wymagana jest zgoda divisiedirecteur Individuele Zaken (dyrektora pionu spraw indywidualnych).

W razie bezpośredniego zagrożenia ucieczką lub poważnego zagrożenia dla osób lub mienia można odstąpić od tej procedury ze względu na pilny charakter sprawy.

Przedłużenie, zakończenie pobytu i przeniesienie

Coroczna ocena

Selectiefunctionaris musi co dwanaście miesięcy z urzędu podjąć decyzję w sprawie przedłużenia pobytu. Jedenaście miesięcy po umieszczeniu lub poprzednim przedłużeniu dyrektor sporządza pisemny raport o zachowaniu. Za pośrednictwem SAC EBI zbierane i oceniane są informacje od GRIP i Openbaar Ministerie.

Dyrektor omawia z Tobą raport, zanim trafi on do selectiefunctionaris. Jeżeli planowane jest przedłużenie pobytu, selectiefunctionaris wysłuchuje Cię i zapisuje Twoje zastrzeżenia. Informacje od specjalistów zajmujących się zachowaniem mogą stanowić podstawę do zasięgnięcia opinii Penitentiair Selectie Centrum (ośrodka kwalifikacji penitencjarnej).

Następnie wszystkie informacje i projekt decyzji trafiają do SAC EBI. Bez jednomyślnej opinii za przedłużeniem ponownie wymagana jest zgoda divisiedirecteur Individuele Zaken (art. 26 ust. 3 i 4 Rspog).

Półtora roku kary do odbycia

Jeśli do końca kary pozostało półtora roku lub mniej, co do zasady należy przenieść Cię poza EBI. Art. 26 ust. 5 Rspog przewiduje wyjątki w przypadku:

• uitlevering (ekstradycji) lub grożącej uitlevering;
• utrzymującego się niedopuszczalnego zagrożenia dla społeczeństwa w razie ucieczki lub wskutek działalności przestępczej prowadzonej z zakładu karnego;
• ucieczki, próby ucieczki, kontynuowania działalności przestępczej lub poważnego naruszenia porządku i bezpieczeństwa w poprzednim roku;
• nadal aktualnych informacji od GRIP lub Openbaar Ministerie o rzeczywistym ryzyku ucieczki lub kontynuowaniu działalności przestępczej.

Przeniesienie przed kolejną oceną

Nowe fakty mogą być podstawą do złożenia przez dyrektora wniosku o przeniesienie. Selectiefunctionaris może podjąć decyzję w tej sprawie po uzyskaniu zgody dyrektorów pionów Individuele Zaken oraz Gevangeniswezen en Vreemdelingenbewaring (więziennictwa i detencji cudzoziemców). SAC EBI jest informowana po fakcie.

Możesz również samodzielnie wystąpić o przeniesienie na podstawie art. 18 Pbw. Po odmowie przysługuje beroep (odwołanie) zgodnie z art. 72 Pbw. Kolejny wniosek można składać każdorazowo po upływie sześciu miesięcy od odmowy.

Plan dnia, praca i przepustki

W extra beveiligde gemeenschapsregime (systemie wspólnego odbywania kary o szczególnie wysokim poziomie zabezpieczeń) możliwe są zajęcia grupowe; poza nimi przebywasz w celi. Grupy liczą maksymalnie czterech osadzonych. Spacery, sport, ćwiczenia fizyczne i rekreacja co do zasady odbywają się wspólnie. Ze względów bezpieczeństwa plan zmienia się codziennie.

Art. 3 ust. 2 Penitentiaire maatregel (Pm) (rozporządzenia wykonawczego dotyczącego spraw penitencjarnych) przewiduje co najmniej 42,5 godziny podstawowego programu tygodniowo, w tym co najmniej 22,5 godziny zajęć i widzeń. W razie konieczności można zastosować individueel regime (system indywidualnego odbywania kary).

Art. 47 Pbw przyznaje prawo do udziału w pracy. Dyrektor musi zapewnić pracę w zakresie, na jaki pozwalają warunki osadzenia; znaczenie ma przy tym bezpieczeństwo. W razie braku pracy regulamin wewnętrzny przewiduje wypłatę 80% podstawowej stawki godzinowej (€ 0,76). Zgodnie z orzeczeniem 11/4434/GA prawo to powstaje co do zasady następnego dnia po rozmowie wstępnej, gdy umowa o pracę została podpisana, lecz pracy nie ma.

Penitentiair programma (program odbywania części kary poza zakładem) jest wykluczony (art. 6 lit. c Pm), podobnie jak re-integratieverlof (przepustka służąca reintegracji) (art. 16 Rtvi — rozporządzenia o czasowym opuszczaniu zakładu karnego). Incidenteel verlof (przepustka okolicznościowa) nie jest wykluczony. Decyduje o nim Minister, a nie dyrektor (art. 32 Rtvi). Transport zwykle realizuje Bijzondere Ondersteuningsteam (specjalny zespół wsparcia); można stosować kajdanki i okulary zasłaniające widok.

Rozmowy telefoniczne, widzenia i korespondencja

Kontakt z rodziną

Od 1 listopada 2025 r. każdy osadzony w EBI może raz w tygodniu rozmawiać przez telefon przez dziesięć minut i przyjmować odwiedziny przez godzinę tygodniowo. Rozmowy telefoniczne, widzenia i przekazy pieniężne są dozwolone wyłącznie z osobami, które wcześniej pozytywnie przeszły weryfikację.

Aby odbyć rozmowę telefoniczną, osoby kontaktowe, z wyjątkiem adwokatów, muszą zgłosić się do wyznaczonego miejsca i potwierdzić swoją tożsamość. W Holandii dostępnych jest w tym celu czternaście lokalizacji DJI (Dienst Justitiële Inrichtingen — służby zarządzającej zakładami penitencjarnymi) z wyznaczonymi aparatami. W przypadku kontaktów zagranicznych obowiązują te same warunki, a dodatkowo potrzebna jest zgoda Minister. Nagrania rozmów telefonicznych są przechowywane maksymalnie przez cztery miesiące (art. 23a Pm).

O widzenie należy wystąpić z wyprzedzeniem. Odwiedzający muszą znajdować się na ograniczonej liście osób, które przeszły weryfikację. Podczas jednego widzenia dozwolona jest obecność:

• jednej osoby pełnoletniej; lub
• jednej osoby małoletniej wraz z jedną osobą pełnoletnią.

Widzenia zawsze odbywają się pod nadzorem; rozmowy są nagrywane i odsłuchiwane. Można odmówić widzenia. Podczas widzeń co do zasady dozwolone są wyłącznie oficjalne języki państw członkowskich UE i państw kandydujących oraz marokański, surinamski i papiamento. Ograniczenia językowe i dostępność tłumaczy mogą również utrudniać kontakt listowny.

Widzenia bez szklanej przegrody

W przypadku partnera życiowego i krewnych pierwszego stopnia, takich jak rodzice i dzieci, jest to czasem możliwe raz w miesiącu. Obowiązują przy tym dodatkowe kontrole: odwiedzający przed widzeniem podlegają fouilleren (kontroli odzieży i posiadanych przedmiotów). Osadzony przed widzeniem i po nim podlega fouilleren oraz visitatie (oględzinom ciała, w tym zewnętrznym oględzinom otworów ciała) i za każdym razem musi zmienić ubranie.

Dalsze ograniczenia nakładane przez Minister

Minister może czasowo znacznie ograniczyć komunikację, jeśli istnieją przesłanki, że kontakty są wykorzystywane do poważnego zastraszania lub działań zagrażających życiu poza zakładem. Jest to możliwe także wtedy, gdy może być zagrożony porządek publiczny lub bezpieczeństwo.

RSJ (Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming — Rada ds. Stosowania Prawa Karnego i Ochrony Młodzieży) w opinii z 24 kwietnia 2025 r. ostrzegła przed ogólnymi środkami pozostawiającymi niewiele miejsca na indywidualne podejście: mogą one sprawić, że osadzeni bez potrzeby będą podlegać zbyt surowemu reżimowi.

Kontakt z adwokatami

Od 1 listopada 2025 r. poufny kontakt jest ograniczony do dwóch wyznaczonych osób świadczących pomoc prawną. Wskazujesz je w formularzu „Aangewezen rechtsbijstandverlener” (wyznaczona osoba świadcząca pomoc prawną). Adwokat potwierdza swoją rolę, podaje BAR-nummer (numer w rejestrze adwokatów) i odsyła formularz.

W szczególnych okolicznościach wyznaczony adwokat może za Twoją zgodą wystąpić do dyrektora generalnego DJI o zastępstwo. W sprawie sądowej z innej dziedziny prawa możesz wystąpić o dodatkowego adwokata, jeżeli dwaj wyznaczeni adwokaci nie mają wystarczającej wiedzy specjalistycznej. Poufny kontakt z zastępcą lub dodatkowym adwokatem jest dozwolony dopiero po zatwierdzeniu.

Korespondencja od adwokatów

Poufna korespondencja od wyznaczonych adwokatów, objęta szczególną ochroną, może zostać Ci przekazana. Kontrola pod kątem przedmiotów zabronionych może odbyć się w Twojej obecności. Poufna korespondencja od innych adwokatów jest odsyłana z wyjaśnieniem. Ich korespondencja niepoufna może zostać przekazana, ale wolno również skontrolować jej treść.

Monitoring rozmów

Rozmowy z adwokatami odbywające się osobiście są stale obserwowane przez kamerę, bez dźwięku. Odczytywanie dokumentów lub notatek nie jest możliwe. Nagrania są usuwane bezpośrednio po rozmowie, z wyjątkiem sytuacji, gdy rozmowa zostaje przerwana, a dyrektor kończy ją z powodu komunikacji służącej ukrywaniu treści lub zastraszaniu. Informowany jest o tym deken (dziekan rady adwokackiej) okręgu, w którym adwokat ma kancelarię.

Kontrole i środki bezpieczeństwa

Specjaliści, tacy jak lekarze, notariusze, pracownicy reclassering (służby wspierającej resocjalizację i sprawującej nadzór) oraz opiekunowie duchowi, podczas kontaktu z osadzonymi w EBI pracują parami. Ten vierogenprincipe (zasada obecności dwóch osób) ma pomagać w zapobieganiu naciskom, przymusowi i groźbom.

Twoja tożsamość jest sprawdzana przy wejściu i wyjściu, również w związku z transportem, oraz co do zasady przed widzeniem i po nim. Można w tym celu wykorzystać dane osobowe, zdjęcie, odciski palców lub skan tęczówki (art. 28 Pbw). Co najmniej raz w roku lub przy znacznej zmianie wyglądu można zażądać nowego zdjęcia.

Fouilleren i visitatie

Art. 29 Pbw pozwala na kontrolę odzieży i ciała, między innymi przy wejściu, wyjściu i widzeniach lub gdy wymagają tego porządek i bezpieczeństwo. Fouilleren obejmuje odzież i posiadane przedmioty. Visitatie obejmuje również zewnętrzne oględziny otworów ciała.

Rutynowe przeprowadzanie visitatie nie jest dozwolone. Europees Hof voor de Rechten van de Mens (Europejski Trybunał Praw Człowieka) orzekł 4 lutego 2003 r. w sprawach Lorsé i Van der Ven, że stałe visitatie podczas cotygodniowych kontroli cel naruszały art. 3 EVRM (Europejskiej konwencji praw człowieka). RSJ później zaakceptowała kontrole wyrywkowe, lecz voorzieningenrechter (sędzia orzekający w sprawach środków tymczasowych) wymagał uwzględniania indywidualnych okoliczności. Również wyrywkowe visitatie nie są już częścią zasad stosowanych w EBI.

Obserwacja w celi

Art. 34a Pbw dopuszcza całodobową obserwację za pomocą kamery, gdy jest to konieczne ze względu na porządek lub bezpieczeństwo, niezakłócony przebieg osadzenia albo ochronę Twojego zdrowia fizycznego lub psychicznego. Podstawą mogą być również możliwe poważne niepokoje społeczne lub poważne szkody dla stosunków międzynarodowych w razie ucieczki lub uszczerbku na zdrowiu.

Decyzja obowiązuje maksymalnie przez dwa tygodnie i może być każdorazowo przedłużana o najwyżej dwa tygodnie. Z tej możliwości korzysta się tylko w bardzo wyjątkowych przypadkach.

Bezwaar (sprzeciw), beklag (skarga) i beroep

Wobec umieszczenia i przedłużenia pobytu możliwe są bezwaar zgodnie z art. 17 Pbw oraz beroep zgodnie z art. 72 Pbw. Przy umieszczeniu w EBI można pominąć procedurę bezwaar na podstawie art. 17 ust. 5 Pbw i art. 26 ust. 1 lit. b Rspog.

RSJ wymaga wystarczających przesłanek potwierdzających spełnienie kryteriów umieszczenia. Niedopuszczalne zagrożenie dla społeczeństwa w razie ucieczki może wystarczyć również bez przesłanek wskazujących na ryzyko ucieczki. Przy dłuższym pobycie większe znaczenie mają aktualność, konkretność, kompletność i wiarygodność informacji. Wynika to między innymi z orzeczenia RSJ z 6 czerwca 2013 r., 12/3910/GB: wcześniej stwierdzone ryzyko nie uzasadnia automatycznie dalszego pobytu.

Na zakończenie widzenia z adwokatem możesz złożyć pisemny beklag do beklagcommissie (komisji rozpatrującej skargi), najpóźniej siódmego dnia po powiadomieniu. W przypadku beklag nagrania z kamer są usuwane sześć tygodni po upływie terminu na złożenie skargi. Ty i dyrektor możecie wnieść beroep w ciągu siedmiu dni od otrzymania orzeczenia lub ustnego przekazania jego treści. Wtedy nagrania pozostają zachowane do dnia następującego po wydaniu orzeczenia w sprawie beroep.

Co to oznacza dla Ciebie?

Omów z adwokatem, na jakiej podstawie przebywasz w EBI i czy informacje są nadal aktualne. Wykorzystaj wysłuchanie, aby Twoje kontrargumenty zostały zapisane. Przygotuj wcześniej kontakt z rodziną: weryfikacja, wniosek o widzenie i wyznaczone miejsce do rozmów telefonicznych są warunkami kontaktu. Przy wyborze adwokata i jego zastępcy uwzględnij wymagane wyznaczenie i zgodę.

Ta strona została opracowana na podstawie wiedzy i doświadczenia Mr. S.P.C. (Stan) Broekmans, specjalisty w zakresie prawa penitencjarnego w Hameleers Antonides Advocaten. Masz pytanie dotyczące swojej sytuacji? Skontaktuj się z nami. Wstępna ocena jest bezpłatna.

Inne tematy

• Afdeling voor Intensief Toezicht (oddział intensywnego nadzoru)
• Arrestanten (szczególna kategoria osadzonych)
• Beklagprocedure (procedura rozpatrywania skarg)
• Detentiefasering (stopniowe przygotowanie do życia na wolności)
• Disciplinaire straffen (kary dyscyplinarne)
• Dwangbehandeling (leczenie przymusowe)