Rzeczy osobiste
Rzeczy osobiste
Jakie rzeczy można mieć podczas pozbawienia wolności, kto odpowiada za ich uszkodzenie lub zaginięcie i kiedy można złożyć w tej sprawie skargę?
Nie wszystkie rzeczy osobiste można bez ograniczeń zabrać do więzienia, zakładu dla nieletnich lub tbs-kliniek (kliniki leczenia w ramach sądowego środka zabezpieczającego). Zasady różnią się zależnie od rodzaju i konkretnej placówki. Również przy przechowywaniu, przeniesieniu, uszkodzeniu i zaginięciu ważne jest, kto odpowiada za Państwa rzeczy.
Wnoszenie rzeczy: zasady także dla odwiedzających
Rzeczy można zabrać ze sobą przy przyjęciu do placówki. Podczas pobytu mogą je także dostarczać lub odbierać członkowie rodziny albo znajomi. Warto wcześniej sprawdzić regulamin placówki i listę przedmiotów zabronionych Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI, służby zarządzającej zakładami penitencjarnymi).
Wnoszenie przedmiotów zabronionych może być karalne. Artykuł 429a Wetboek van Strafrecht (holenderskiego kodeksu karnego) przewiduje maksymalnie sześć miesięcy hechtenis (aresztu) lub grzywnę trzeciej kategorii. Chodzi na przykład o zabronione narkotyki, broń, pieniądze, materiały wybuchowe, alkohol, nośniki danych i środki komunikacji.
Zgoda na posiadanie przedmiotu nie daje trwałego prawa do przechowywania go wszędzie. Przy przeniesieniu do innej placówki może być potrzebna ponowna zgoda. W tej samej placówce udzieloną zgodę można cofnąć lub ograniczyć tylko na właściwych podstawach ustawowych.
Więziennictwo
Jakie rzeczy można mieć w celi?
Artykuł 45 Penitentiaire beginselenwet (Pbw, ustawy o podstawowych zasadach wykonywania kar pozbawienia wolności) reguluje posiadanie przedmiotów. Decydujące znaczenie mają porządek, bezpieczeństwo i odpowiedzialność dyrektora. Powodem ograniczeń mogą być również liczba i rozmiary przedmiotów, ich wysoka wartość oraz zagrożenia dla zdrowia.
Istnieją trzy kategorie:
- Przedmioty zabronione: na przykład narkotyki, broń, pieniądze i pamięci USB. Nośniki danych i środki komunikacji, w tym komputery i laptopy, są zabronione od 2019 r. Dyrektor może zezwolić na wyjątek, na przykład do celów edukacyjnych.
- Przedmioty dozwolone: między innymi odzież, obuwie i rzeczy osobiste. Regulamin placówki może określać ich liczbę i warunki używania. Obowiązek dopuszczania tych rzeczy co do zasady nie obowiązuje bez ograniczeń w przypadku oddziału o szczególnym przeznaczeniu lub pomieszczenia wieloosobowego.
- Pozostałe przedmioty: można wystąpić o zgodę na ich posiadanie. Dyrektor musi starannie rozpatrzyć wniosek.
Extra Beveiligde Inrichting (zakład o szczególnie zaostrzonym rygorze bezpieczeństwa) w Vught ma własny wzorcowy regulamin. Do korespondencji stosuje się artykuł 36 Pbw, a do żywności, odzieży i obuwia — artykuł 44 Pbw.
Nawet przedmiot należący do dozwolonej kategorii może zostać odrzucony. Można było na przykład odmówić zgody na sweter z metalowymi płytkami, ponieważ za każdym razem uruchamiał alarm wykrywacza. W sprawie konsoli Gamecube Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ, rada do spraw wykonywania prawa karnego i ochrony nieletnich) uznała natomiast wyjaśnienie za niewystarczające: dyrektor musiał wyjaśnić, dlaczego urządzenie było niebezpieczne w tej placówce, skoro inne placówki na nie zezwalały. Osadzony otrzymał € 20 rekompensaty.
Pieniądze i zakupy
Zgodnie z artykułem 46 Pbw gotówka jest zabroniona, chyba że regulamin placówki stanowi inaczej. Osadzony korzysta wtedy z rekening-courant (wewnętrznego rachunku w placówce). Maksymalne saldo wynosi € 500; debet jest niedozwolony.
Przy przelewie należy podać nazwisko, inicjały imion i numer rejestracyjny. Bez tych danych pieniądze zostaną zwrócone. Przelewanie pieniędzy innemu osadzonemu jest zabronione. Znalezione waluty obce są przechowywane do czasu opuszczenia placówki; euro są wpłacane na rachunek w granicach maksymalnego salda. Przy zwolnieniu można otrzymać najwyżej € 500 w gotówce. Zależnie od placówki możliwy jest również przelew na własny rachunek bankowy.
Przelew z zablokowanego rachunku na zewnątrz wymaga indywidualnej oceny. W sprawie KC2024/009 odmowa była niewystarczająco uzasadniona. Osadzony musiał podać kwotę, odbiorcę i cel przelewu, a dyrektor — rozważyć istotne okoliczności oraz ewentualne oznaki kontynuowania działalności przestępczej.
Co tydzień można zamówić zakupy za maksymalnie € 100. Przy przeniesieniu opłacone produkty suche można zwrócić i otrzymać zwrot pieniędzy. Koszt opłaconych produktów świeżych jest zwracany, jeśli nagła sytuacja uniemożliwia zmianę zamówienia. Dotyczy to przeniesienia, natychmiastowego zwolnienia, schorsing (zawieszenia wykonywania pozbawienia wolności), przyjęcia do Pieter Baan Centrum (ośrodka obserwacji sądowo-psychiatrycznej) i pobytu w szpitalu. Nie obejmuje to zwykłej przepustki reintegracyjnej ani planowego zakończenia pobytu. Po zwrocie kosztów świeże produkty stają się własnością placówki.
Korespondencja i paczki
Zwykłą korespondencję można sprawdzać pod kątem dołączonych przedmiotów także pod nieobecność adresata. Kontrola treści jest zapowiadana z wyprzedzeniem. Odmowa przekazania korespondencji może być konieczna ze względu na porządek, bezpieczeństwo, czyny karalne lub ochronę ofiar i innych osób, których sprawa dotyczy.
Korespondencja od osób i instytucji objętych szczególną ochroną, takich jak adwokat, podlega artykułowi 37 Pbw. Nie wolno kontrolować jej treści, a sprawdzanie dołączonych przedmiotów odbywa się w obecności osadzonego. Dotyczy to również takich kopert, które leżą już otwarte w celi.
Zamówienia w firmach sprzedaży wysyłkowej i wydawnictwach są niedozwolone, z wyjątkiem prenumeraty gazet i czasopism. Koszty zwrotu ponosi osadzony. Można było odmówić przyjęcia wegańskich tabletek, nasion i proszków, ponieważ nie dało się ich wystarczająco sprawdzić pod kątem zabronionych substancji lub przedmiotów. Osoba, która nie ma wystarczających środków i nie może uzyskiwać dochodów z pracy, otrzymuje na wniosek jeden znaczek na list tygodniowo.
Justitiële jeugdinrichtingen (zakłady dla nieletnich podlegające wymiarowi sprawiedliwości)
Rzeczy w pokoju
Artykuł 50 Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen (Bjj, ustawy o podstawowych zasadach funkcjonowania zakładów dla nieletnich) również rozróżnia przedmioty zabronione, dozwolone i pozostałe. Oprócz porządku, bezpieczeństwa i odpowiedzialności uwzględnia się rozwój fizyczny i psychiczny oraz plan pobytu lub leczenia.
Odzież, obuwie i rzeczy osobiste są co do zasady dozwolone, ewentualnie pod określonymi warunkami. Koszulkę z napisem „Satudarah support club” można było odebrać ze względu na warunki wychowawcze i względy terapeutyczne. Można było też odmówić zgody na Playstation 3 z powodu możliwości niekontrolowanego kontaktu.
Wymiana, pożyczanie lub przekazywanie rzeczy osobistych w inny sposób są zabronione. Warunki korzystania z przedmiotów mogą na przykład zapobiegać uciążliwemu hałasowi lub przeciążeniu sieci elektrycznej. Także tutaj obowiązuje zakaz posiadania nośników danych i środków komunikacji, z możliwością uzyskania zgody na wyjątek.
Niedozwolone rzeczy można przechować za pokwitowaniem albo wysłać do rodziców, opiekuna prawnego, ojczyma lub macochy bądź rodziców zastępczych. Zniszczenie rzeczy jest możliwe za zgodą nieletniego. Nieletni może zostać obciążony kosztami. Rzeczy można przekazać opsporingsambtenaar (funkcjonariuszowi uprawnionemu do wykrywania przestępstw) w celu zapobiegania czynom karalnym lub ich badania.
Pieniądze i korespondencja
Artykuł 51 Bjj zabrania posiadania gotówki, chyba że regulamin placówki stanowi inaczej. Regeling zakgeld jeugdigen (rozporządzenie o kieszonkowym dla nieletnich) określa kwotę € 1,26 dziennie, aktualizowaną co roku 1 stycznia. Wypłata następuje co najmniej raz w miesiącu na rachunek wewnętrzny. Dyrektor może zatrzymać część środków; przy przeniesieniu odłożone kieszonkowe trafia do nowej placówki. Na pokrycie szkody wyrządzonej przez onrechtmatige daad (czyn niedozwolony) można przeznaczyć najwyżej kieszonkowe za siedem dni.
Maksymalne saldo wynosi € 500. Do wpłat potrzebne są nazwisko, inicjały imion i numer rejestracyjny. Nie wolno przelewać pieniędzy innemu nieletniemu.
Artykuł 41 Bjj reguluje korespondencję. Kontrola może też wiązać się z rozwojem nieletniego i perspectiefplan (planem jego dalszego rozwoju i pobytu). Kontakty objęte szczególną ochroną określa artykuł 42 Bjj. Treści ich korespondencji nie wolno kontrolować; sprawdzanie dołączonych rzeczy odbywa się w obecności nieletniego, również podczas kontroli pokoju. Wychodzącą korespondencję objętą ochroną przekazuje się w otwartej kopercie, z odpowiednią opłatą pocztową oraz imieniem i nazwiskiem i nazwą grupy.
Szkody
Artykuł 82 Reglement justitiële jeugdinrichtingen (rozporządzenia dotyczącego zakładów dla nieletnich) ogranicza odpowiedzialność do € 500 za przedmiot, łącznie ze szkodami następczymi, z wyjątkiem działania umyślnego lub świadomej lekkomyślności. Nie jest to więc łączny limit dla wszystkich zaginionych rzeczy.
Podczas kontroli pokoju rozerwano łańcuszek religijny. Ponieważ pracownicy nie zachowali wystarczającej ostrożności, dyrektor został uznany za odpowiedzialnego. Regulamin placówki nie mógł całkowicie wyłączyć tej odpowiedzialności.
Tbs-klinieken
Posiadanie rzeczy i zgoda
Artykuł 44 Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden (Bvt, ustawy o podstawowych zasadach opieki nad osobami objętymi środkiem TBS) reguluje, jakie rzeczy może posiadać pacjent. Uwzględnia się przy tym również ochronę społeczeństwa i bezpieczeństwo innych osób. Mieszkańcy mają możliwość samodzielnego urządzenia pokoju, ale regulamin może wprowadzać ograniczenia.
Wzorcowy regulamin wymienia przedmioty zabronione, w tym narkotyki, broń, pieniądze i nośniki danych. Kierownik może zezwolić na wyjątek. Na wnoszenie korespondencji, materiałów do czytania, leków i zwierząt domowych potrzebna jest zgoda. W przypadku pozostałych przedmiotów można złożyć wniosek.
Odmowa musi być odpowiednio uzasadniona. Nie można było bez stosownego powodu odmówić zgody na głośniki cyfrowe, gdy pozostawało wystarczająco dużo miejsca do poruszania się, a inni mieszkańcy mieli podobny sprzęt. Również cztery paczki papierosów, bez konkretnych oznak niedozwolonego handlu, nie uzasadniały interwencji ze względu na porządek i bezpieczeństwo.
Zarządzanie pieniędzmi
Zgodnie z artykułem 45 Bvt i artykułem 40 Reglement verpleging ter beschikking gestelden (Rvt, rozporządzenia dotyczącego opieki nad osobami objętymi środkiem TBS) kierownik zarządza pieniędzmi pacjenta, chyba że plan opieki i leczenia stanowi inaczej. Obejmuje to pieniądze przyniesione do placówki, otrzymane kwoty i dochody z pracy.
Dla rachunku wewnętrznego nie ustalono maksymalnego salda. Osobie bez dochodów przysługuje na podstawie artykułu 13 Rvt kieszonkowe i świadczenie na odzież, których wysokość jest corocznie aktualizowana. Regulamin może przewidywać odkładanie środków na długi i obowiązkowe oszczędzanie. Wniosek o wypłatę musi konkretnie wyjaśniać cel wydatku. Można było odrzucić niewystarczająco uzasadniony wniosek o wypłatę wszystkich oszczędności.
Korespondencja i odpowiedzialność
Artykuł 35 Bvt dopuszcza sprawdzanie dołączonych przedmiotów, w miarę możliwości w obecności pacjenta. Kontrolę treści lub odmowę przekazywania korespondencji można wprowadzać każdorazowo na maksymalnie cztery tygodnie, jeśli wymagają tego ustawowe względy bezpieczeństwa, zdrowia lub ochrony. Korespondencja objęta szczególną ochroną podlega artykułowi 36 Bvt i nie wolno kontrolować jej treści.
Nie można było z góry odmówić przyjmowania wszystkich przyszłych paczek od osób z otoczenia pacjenta: odmowa wymagała najpierw zapoznania się z zawartością (RSJ R-20/7674/TA).
Bvt nie określa stałej maksymalnej kwoty odpowiedzialności za uszkodzenie rzeczy. Kierownik może odpowiadać za szkody wyrządzone przez personel. Oświadczenie o przejęciu ryzyka nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności.
Ewidencja, przechowywanie i kontrole
Cenne rzeczy, nazywane także „preciosa” (przedmiotami wartościowymi), są dokładnie opisywane przy przyjęciu do przechowania. Mieszkaniec i pracownik podpisują wpis do ewidencji. Jeśli placówka nie przestrzega tej procedury, odpowiada za zaginięcie. Spisy rzeczy przyjmowanych i wydawanych pomagają w razie trudności z udowodnieniem, co się stało.
Placówka nie musi przechowywać wszystkich rzeczy na swoim terenie. Koszty przechowywania poza placówką lub wysyłki mogą obciążać właściciela. Rzeczy pozostawione po zwolnieniu, nagłym przeniesieniu, samowolnym oddaleniu się lub śmierci przechowuje się co do zasady przez co najmniej sześć miesięcy.
Kontrole regulują artykuł 34 Pbw, artykuł 39 Bjj i artykuł 29 Bvt. W razie szkody trzeba uprawdopodobnić, że spowodował ją personel. Pod nieobecność mieszkańca cela lub pokój powinny być co do zasady zamknięte. Niezamknięcie może skutkować odpowiedzialnością placówki za zaginięcie rzeczy. Nadzór przy wcześniej otwartych drzwiach może jednak być wystarczający.
W więziennictwie, poza przypadkami działania umyślnego lub lekkomyślności, odpowiedzialność jest ograniczona do € 500 za przedmiot, łącznie ze szkodami następczymi. Szkodę należy zgłosić wyznaczonej osobie lub działowi natychmiast po jej odkryciu.
Rzeczy przy przeniesieniu
Zgodnie z artykułem 10 Regeling vervoer van justitiabelen (rozporządzenia o przewozie osób podlegających wymiarowi sprawiedliwości) na osobę można zabrać maksymalnie jedno zamknięte pudło bagażowe i/lub worek na przedmioty wartościowe. Zwierząt nie przewozi się. Za bagaż odpowiada funkcjonariusz konwojujący; bagaż pozostaje zamknięty. Dodatkowy ładunek przewozi na wniosek Dienst Vervoer en Ondersteuning (DV&O, służba transportu i wsparcia).
Placówka wysyłająca odpowiada za pakowanie i list przewozowy. Kierowca potwierdza podpisem liczbę pudeł, a nie ich zawartość. Pudła otwarte lub niezaklejone nie są przyjmowane. Niekompletna przesyłka jest zwracana; częściowa dostawa jest niedozwolona.
Placówka wysyłająca co do zasady odpowiada za rzeczy do chwili podpisania potwierdzenia odbioru przez placówkę przyjmującą. Roszczenie o odszkodowanie należy złożyć w odpowiedzialnej placówce. Nawet jeśli szkodę spowodowała DV&O, roszczenie rozpatruje placówka; nie trzeba samodzielnie występować przeciwko DV&O.
Skargi dotyczące rzeczy
Beklag (skarga na indywidualną decyzję) składa się do beklagcommissie (komisji rozpatrującej skargi). Co do zasady beklag nie przysługuje przeciwko ogólnemu zakazowi. Ogólne zasady nie mogą jednak być sprzeczne z przepisami wyższego rzędu.
Jeśli odmówiono zgody na przedmiot co do zasady dozwolony albo nie ma go na żadnej liście, komisja może ocenić sposób wyważenia interesów.
W razie uszkodzenia lub zaginięcia rzeczy w więzieniu, zgodnie z linią orzeczniczą RSJ obowiązującą od września 2023 r., należy najpierw poprosić dyrektora lub kierownika oddziału o rozwiązanie sprawy. Jeśli nie zgadzają się Państwo z tą decyzją, można złożyć beklag.
Przyznana kwota jest zazwyczaj rekompensatą za niedogodności, a nie automatycznie pełnym odszkodowaniem. Szkoda, którą łatwo ustalić, może zostać uwzględniona. O odszkodowanie można zwrócić się do dyrekcji lub sądu cywilnego.
Co to oznacza dla Państwa?
- Przed zakupem lub wizytą należy sprawdzić, jakie rzeczy są dozwolone.
- Przed dostarczeniem przedmiotu niewymienionego na liście należy poprosić o zgodę.
- Warto zachować pokwitowania, spisy rzeczy i dowody zakupu.
- Przy przeniesieniu należy sprawdzić, czy wszystkie rzeczy dotarły i czy nie są uszkodzone.
- Uszkodzenie lub zaginięcie należy zgłosić natychmiast, opisując, czego brakuje, kiedy zostało to zauważone i jakie dowody są dostępne.
Uwaga
Ta strona została opracowana na podstawie wiedzy i doświadczenia Mr. S.P.C. (Stan) Broekmans, specjalisty w zakresie prawa penitencjarnego w Hameleers Antonides Advocaten. Masz pytanie dotyczące swojej sytuacji? Skontaktuj się z nami. Wstępna ocena jest bezpłatna.
Masz pytania dotyczące swojej sytuacji?
Zadzwoń, aby uzyskać bezpłatną wstępną ocenę, lub zostaw swoje dane. Adwokat specjalizujący się w prawie penitencjarnym oddzwoni najszybciej, jak to możliwe.